* Nhớ tác giả “Có phải em mùa thu Hà-nội”

Vào khoảng năm 1995, một buổi sáng, bỗng dưng xuất hiện trước cửa văn phòng nơi tôi làm việc, một người đàn ông dựng chiếc xe đạp cũ kỹ, cà tàng bước vào. Anh ta trang phục áo thun, quần jean, gương mặt rắn rỏi, phong trần, khó đoán tuổi. Sau mấy lời chào hỏi, anh ngỏ lời, muốn tham gia một chân bỏ báo (một dịch vụ phát báo tận nơi trực thuộc cơ quan báo do tôi đang làm đại diện). Hỏi chuyện một hồi, mới biết: anh là Tô Như Châu, nguyên công nhân điện lực - tác giả bài thơ “Có phải em mùa thu Hà Nội” được nhạc sĩ Trần Quang Lộc phổ thành ca khúc nhiều người yêu chuộng lâu nay. Ngờ đâu, từ đó định mệnh đã gắn liền nhà thơ Tô Như Châu với công việc của chúng tôi đến phút kỳ cùng(!).

Trên thực tế, ca khúc “Có phải em mùa thu Hà Nội” từng có mặt trong một băng nhạc tại miền Nam trước 1975, từ 1990 được chính thức phổ biến trở lại với giọng hát Hồng Nhung, rồi Thu Phương… khiến nhiều người ngỡ là bài hát mới. Đáng nói hơn, ngay thời điểm anh Tô Như Châu bắt đầu nhận công việc đi bỏ báo thì bài hát này bỗng dưng rộ lên trở thành ca khúc Top 10 về Hà Nội. Hầu như mọi lúc mọi nơi, hang cùng ngõ hẻm nào cũng thường xuyên vang lên những lời ca: “Có phải em là mùa thu Hà Nội/ Tuổi phong sương ta cũng gắng đi tìm…” .

Tô Như Châu tên thật là Đặng Hữu Có, vốn sinh sống và làm thơ ở một xóm nhỏ cạnh bến đò An Hải, Sơn Trà, Đà Nẵng. Theo anh, bài thơ nói trên được anh viết từ thời còn rất trẻ. Cũng giống như nhiều thanh niên miền Nam thời đó, anh rất mê những cô gái Bắc di cư, và đã mơ mộng về mùa thu Hà Nội qua hình ảnh một cô gái Bắc xỏa tóc thề ngồi bên phím dương cầm. Bài thơ được Trần Quang Lộc - một nhạc sĩ trong những nhóm thân hữu thường đàn đúm với anh thời đó đã đồng cảm phổ thành ca khúc hát chơi với bạn bè. Cả hai mơ ước ngày thống nhất cùng về đất Thăng Long, nhưng khi hòa bình đến thì mỗi người thất tán mỗi nơi…

Từ nỗi khát vọng chưa thành tựu ấy, có lần khi vòng quanh bỏ báo trên mọi ngã phố trở về, sau khi nghe lại tác phẩm của mình, trán còn lấm tâm mồ hôi, Tô Như Châu đã bày tỏ hạnh phúc không kiềm được qua bài thơ “Đi bỏ báo nghe thơ phổ nhạc”:

“Anh con ngựa già chưa mỏi vó

Vẫn thênh thang bước nhẹ quanh đời

Đi tung bờm tóc gió

Quẳng gánh hương xa lên tiếng gọi mời…”

Có lẽ đây là một bài thơ hay, xúc động thứ hai, sau “mùa thu Hà Nội” của anh. Trong đó, nhiều đoạn anh viết :

“Nghe em hát mùa thu vàng rực rỡ

Bỗng xôn xao nghiêng ngã đường chiều

Răng khễnh, soi hồ Gươm yêu dấu

Đà Nẵng tung hê một trời yêu”

Hoặc:

“Có phải em Mùa thu Hà Nội

Mùa thu trong veo mùa thu tuyệt vời

Sống đẹp âm thầm và khát vọng

Bỏ báo đọc thơ nghe nhạc đã đời”