Mùn-keo hữu cơ
Phân tử mùn không có cấu trúc tinh thể nhưng bề mặt của chúng lại có mật độ điện tích cao giống như sét silicate. Mùn-keo hữu cơ sẽ tạo thành một chuỗi các nối hóa học giữa C với O, H, và N.
Điện tích của keo mùn hình thành chủ yếu là do sự phân ly của các gốc enolic (-OH), carboxyl (-COOH), phenolic. Điện tích (-) trên keo mùn sẽ liên kết với sesquioxide. Điều này phụ thuộc vào pH đất, khi mà độ pH thấp.
Đặc điểm nổi bật của keo đất là gì?
Keo đất có các tính chất, đặc điểm như sau:
- Kích thước: Kích thước của keo đất vô cùng nhỏ. Chúng chỉ có thể quan sát được bằng kính hiển vi điện tử. Phần lớn hạt keo đất đều có kích thước nhỏ hơn 0,02mm.
- Điện tích bề mặt: Bề mặt trong và bề mặt ngoài của keo đất đều có thể mang điện tích âm hoặc dương. Nhưng phần lớn là mang điện tích âm. Mật độ điện tích ảnh hưởng rất lớn tới quá trình hấp thu, phân tán của các hạt keo. Do đó, nó ảnh hưởng đến tính chất vật lý và hóa học đất.
- Khả năng hấp phụ cation và nước: Các hạt keo có thể hấp thu hàng trăm ngàn ion trên bề mặt. Ví dụ như H+, Al3+, Ca2+, Mg2+,…. Sự hấp thu này sẽ hình thành lên một tầng bù ion. Tầng ion bề mặt trong sẽ là 1 tầng anion khổng lồ. Đồng thời, xung quanh bề mặt ngoài và bên trong của hạt keo mang điện tích âm.
- Tầng ion ngoài được hình thành từ đám mây cation có tính chất hấp phụ yếu trên bề mặt điện tích âm. Chính vì thế, các hạt keo luôn mang theo 1 đám mây cation được hấp phụ ở trên bề mặt.
- Diện tích riêng bề mặt riêng: Kích thước rất nhỏ chỏ nên các hạt keo sẽ có diện tích riêng bề mặt bên ngoài rất lớn. Diện tích riêng bề mặt của 1g hạt sét sẽ lớn hơn 1000 lần so với một hạt cát. Tổng diện tích bề mặt của keo đất có thể biến thiên từ 10m2/g đến 800m2/g.
Vai trò của keo đất là gì?
Các ion trong dung tích đất và các ion bị hấp phụ ở trên bề mặt keo đất có một thế cân bằng. Rễ cây trồng muốn lấy các cation cần thiết thì phải phóng thích ra ion H+ để đổi lấy cation ở trên bề mặt keo đất.
Trong các trường hợp như trời mưa hay là bón phân vào đất…thì đều làm cho thành phần và nồng độ cation trong dung dịch đất thay đổi. Do đó, thế cân bằng này sẽ bị phá vỡ. Các cation trên bề mặt keo đất sẽ hoán chuyển với các cation ở trong dung dịch đất. Đây được gọi là hiện tượng trao đổi cation.
Nhờ có hiện tượng hấp phụ ion mà đất có thể giữ được các dưỡng chất. Có giúp cho đất tránh được hiện tượng mất dưỡng chất do rửa trôi hoặc trực dị. Ngoài ra, các ion thải ra cũng được đất giữ lại và không thải vào nước ngầm.
Tuy nhiên, việc hấp phụ quá nhiều cation vào keo đất có thể sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sự tồn tại của vi sinh vật đất. Nhờ có hiện tượng trao đổi ion mà các cation đang bị hấp phụ trên bề mặt keo đất cũng sẽ chuyển vào dung dịch đất cho cây trồng sử dụng. Ví dụ như NH4+, K+, Ca2+...
