Hello Friend
Substack cho mình cảm giác mình kết nối với những người quan tâm về design sâu hơn. Mình nhận được email trực tiếp của một vài anh em quan tâm tới design, và cả những email tâm sự về quản trị năng lượng của bản thân. Mặc dù mình luôn nghĩ mình cũng có những vấn đề riêng, và bản thân không phải là một người quá kỷ luật.
Hmmm… mình đã chọn chia sẻ về một vài sai lầm mình mắc phải trong quá trình vận hành một công ty thiết kế cho Practice số 5 này. Chẳng ai muốn nói về những sai lầm nhưng mình tin nếu biết sớm thì đã không ăn đòn. Vấn đề hôm nay là quản trị doanh nghiệp thiết kế và những ( cụ thể là 3) sai lầm mình đã mắc.
Mình khởi nghiệp năm 26 tuổi. May mắn cũng đã kinh qua một vài mô hình doanh nghiệp khác nhau trước khi có quyết định sẽ làm một cái gì đó cho bản thân. Việc này hỗ trợ mình hiểu hơn về cách một doanh nghiệp vận hành. Môi trường trước khi khởi nghiệp của mình là một tập đoàn xây dựng của Nhật Bản mà mình vẫn tự hào để khoe, phần vì công ty to vãi chưởng =)))) , phần nữa vì mình đã học được rất rất nhiều thứ từ đây, là Obayashi Corporation.
Mình vẫn tự hào về sếp mình và một vài anh em đồng nghiệp đã cùng nhau gắn bó qua các dự án, cùng cách triển khai các phúc lợi mềm từ tổ chức. Để rồi một vài cái mình bê nguyên và áp dụng vào Dplus ở thời điểm hiện tại.
Làm việc với người Nhật cũng dạy mình thói quen cúi người chào. Có thể bạn không để ý nhưng nếu bạn là người Việt và cúi người chào người khác thì đây là một lợi thế về tính chỉn chu của bạn. ít nhất nó vẫn hoạt động tốt với mình.
Để kể hết về những sai lầm khi khởi nghiệp thì có lẽ mỗi giai đoạn mình sẽ nhìn nhận một việc là sai lầm, tức tính đúng đắn đối với việc vận hành doanh nghiệp mang tính thời điểm. Có lúc bạn chọn thế này và cho là đúng, nhưng một thời gian sau bạn lại thấy bạn ngu. Mình là như vậy. Vậy nên mình sẽ chỉ tóm gọn theo giai đoạn.
Khởi nghiệp: Thuế VAT không phải là tiền của mình =)))
Bài học đầu tiên mình ăn đòn khi vận hành doanh nghiệp là một vấn đề rất nhỏ, nhưng lúc đó không biết nên vẫn ăn đòn như thường. Dự án đầu tiên mình triển khai dưới danh nghĩa một công ty thiết kế DnB với tổng giá trị hợp đồng khoảng hơn 1 tỷ năm 2014. Thuế VAT lúc đó là 10%. Anh em lúc bấy giờ toàn người nhiệt huyết và chả biết gì ngoài ăn nhậu và design. Xong xuôi công trình, khách hàng tất toán đầy đủ, công trình xem như đóng gói xong.
Mình quên luôn vụ VAT, và thế là mua sắm máy móc, ăn uống nhậu nhẹt bét nhè =)))))) Tới kỳ nộp thuế, mới ớ người ra phải nộp lại 10% đó cho nhà nước.
Vì bản chất VAT hay thuế giá trị gia tăng là một dạng thuế gián thu. Khách hàng phải bỏ ra 10% đó và công ty thiết kế thu hộ tới kỳ nộp thuế thì nộp lại. Thôi thì cũng là tiền ăn nhậu nên cũng không tiếc cho lắm vì không bổ dọc thì bổ ngang, lóc cóc đi xoay sở tiền để nộp thuế đầy đủ =)).
Thực hành: Ăn bánh vẽ của khách hàng =))
Khởi nghiệp mà, ai chả đói. Nhất là khi “giám đốc 4 triệu” phải chịu trách nhiệm cho mấy thằng em ở công ty, chúng nó cũng chỉ biết vẽ và ăn nhậu. Vậy nên tất tật những thứ về vận hành doanh nghiệp, quan hệ bên ngoài, hay đánh giá những cơ hội lúc đó đa phần là tự mình. Cũng chẳng có hệ quy chiếu gì, hoàn toàn là cảm tính. 2016 mình bớ phải quả khách mà tới ngày nay anh vẫn thi thoảng gọi hỏi mình có hợp tác tiếp với anh không. Tất nhiên câu trả lời thì mọi người biết rồi đấy. =))
Tất cả mọi thứ ban đầu đều rất chỉn chu, anh cho lái xe qua đón mình lên phố ăn sáng cafe bàn về kế hoạch xây dựng một văn phòng to đẹp như thế nào. Rồi một vài dự án nhà máy tiếp theo, vì anh thấy mình có năng lực và phù hợp với dự án. Mặc dù anh chỉ tìm hiểu thông tin mình qua facebook =))))))
Nghe như tiểu thuyết ngôn tình vậy. Sau một thời gian làm việc qua lại, vẽ vời không biết bao nhiêu phương án mà mấy thằng em gọi là “ nhà tình nghĩa” bên cạnh công việc chính, mình tự hỏi bản thân:” Mình đang làm gì vậy??? vẽ free trong quá trình service khách hàng để họ có thiện cảm hơn à”
Chẳng bắt bẻ được gì vì là do mình lựa chọn. Mình nhận ra ông anh cho mình ăn bánh, chỉ để mình chăm chút tốt hơn cho dự án đang làm. Một điều hết sức giản đơn, nhưng cứ nghĩ tới mấy thằng em nheo nhóc đôi khi lại phải nhắm mắt tin.
Sau tất cả mình rút ra một bài học rằng:
không khen ai nice hay tử tế, cho tới khi họ thực hiện nghĩa vụ, tạm ứng, thanh toán đầy đủ. Bất kể ai. Cứ xong hết việc mới biết đc đâu là người tốt =)))) . Mình vẫn giữ mối quan hệ, chỉ là anh bảo làm tiếp cho anh cái này cái kia thì mình cười và bảo thôi. Thôi,Ae bạn bè facebook thôi anh.
Phát triển nóng và chuyên môn hóa
Giai đoạn đỉnh điểm. Dplus của mình lên tới 60 người. Mình cũng không hiểu thế nào có thể lên được con số đó. Tính mình không thích rơi vào cảnh bị động nên thường chuẩn bị trước các kịch bản đối phó. Lúc bấy giờ mình rơi vào bẫy phát triển nóng. Nhân sự phình to theo nhu cầu và đầu việc của khách hàng đẩy về. Liên tục các dự án mới năm 2018- 2019. Cho mình cảm giác yên tâm =)) Vậy là tuyển dụng điên cuồng.
Mình nghĩ rằng phải tách các team dự án khác nhau. Phải build được các quản lý cấp trung thay mình xử lý vấn đề. Rồi thậm chí các quản lý đó phải có người support trực tiếp để hỗ trợ khi công việc của họ quá tải. Còn mình thì đi mở GOO coworking và xưởng gỗ Timber =))))))
Phát triển nóng luôn đi kèm với tuyển dụng sai người. Có thể họ rất tốt, rất giỏi chuyên môn. Nhưng không hợp với văn hóa tổ chức. Và sau giai đoạn phát triển nóng thì là vấn đề xử lý sự vụ.
Mình vẫn khuyên một vài anh em rằng:
Game doanh nghiệp thật ra là game sinh tồn infinity. Cơ hội trước mắt có thể là 2 3 năm, nhưng nếu dài hơn thì phải xây dựng được tầm nhìn cụ thể tối thiểu là 5 năm. Gap giữa cơ hội và giai đoạn phát triển tiếp theo đó có thể là vấn đề lớn doanh nghiệp cần đối diện. Nhất là doanh nghiệp bán chất xám như thiết kế. Và mình là minh chứng cho hậu quả.
Team Dplus bây giờ tinh gọn hơn, và có thể tiếp tục tinh gọn nữa trong thời gian tới. Đồng thời mọi người làm việc phẳng đét, tức là ai cũng có thể làm được việc của người khác và sẵn sàng support lẫn nhau. Không còn những câu nói“ Không phải chuyên môn của em” như giai đoạn
3 sai lầm mình nghĩ phổ biến đối với hầu hết anh em. Cảnh là khác chút chút. tất nhiên xoay quanh việc vận hành một doanh nghiệp thiết kế còn rất nhiều vấn đề chẳng thể chia sẻ hết trong một email được.
Welp. Mình luôn nhìn nhận những lần ăn đòn dưới dạng…: Em trai chịu đau w á dữ… :)))) mình hay hỏi mấy thằng em: Biết tại sao ăn đòn không? câu trả lời: không.
Thì là vì ngu.
Không có những lần ăn đòn thì cũng không có exp để lên cấp, lên cấp thì mới cầm được đồ trấn phái. Vậy đó. hy vọng là chia sẻ thêm một vài góc nhìn trong series Practice của bản thân sẽ hữu ích cho mọi người.
Peace
Your friend, Daniel
