3. Vì sao Post-vacation blue phổ biến?
Những tưởng việc nghỉ sẽ đem lại niềm vui lâu dài, ai ngờ trạng thái chông chênh sau đó lại khiến ta muộn phiền hơn. Nhưng theo thuyết điểm đặt (set-point theory) thì đây thực ra là cơ chế cân bằng của con người.
Thuyết này cho rằng cảm giác hạnh phúc trong kỳ nghỉ chỉ tăng lên tạm thời, vì cuối cùng người ta sẽ quay trở lại mức hạnh phúc ban đầu.
Cảm giác trống rỗng ấy cũng không xa lạ với 57% người được khảo sát tại Anh. Và theo Liên minh Quốc gia về Bệnh Tâm thần (NAMI), 64% người mắc các vấn đề tâm thần cho biết những ngày nghỉ khiến tình trạng của họ tồi tệ hơn.
Có 3 nguyên nhân phổ biến có thể dẫn đến post-vacation blue:
Cơ thể thay đổi đột ngột
Trong một chuyến đi tuyệt vời, cơ thể sẽ sản sinh ra hormone hạnh phúc dopamine như một phần thưởng. Nhưng khi ta ngưng hành động giúp ta nhận “quà” thì đó cũng là lúc cảm giác hào hứng mất đi.
Cơ thể sẽ càng “sốc” hơn khi bạn trở về từ một nơi lệch múi giờ và nếp sinh hoạt. Do có quá nhiều xáo trộn từ môi trường ngoài, nên đồng hồ sinh học bên trong bị “lag” và phối hợp thiếu ăn ý. Việc này sẽ khiến bạn bị đánh thức giữa đêm, gà gật khi trời sáng, và những ngày bực dọc, căng thẳng.
Sự chênh lệch trong nhận thức
Với nhiều người, đi du lịch là để tìm đến một nơi không còn những nhàm chán, bế tắc của cuộc sống cũ. Nhưng vấn đề thì vẫn ở đó, họ trở về và gặp một khó khăn đến hai lần, cảm giác nặng nề cũng nhân đôi.
Trạng thái thoát ly thực tại (escapism) cũng là cơ sở để não bộ đặt trải nghiệm giữa lúc đi và lúc về lên bàn cân. Thiên kiến nhận thức này có tên là “hiệu ứng tương phản” (contrast effect) - khi ta có xu hướng đánh giá một việc bằng cách so sánh với việc khác.
Điều này có thể khiến ta yêu thích chuyến đi đã qua hơn, lưu luyến đến mức quên mất hiện tại.
Buông thả trong kỳ nghỉ
Xõa hết sức, chơi hết mình là đặc trưng của kỳ nghỉ. Không còn bị kìm kẹp, kiểm soát, ta có thể thoải mái chiều chuộng bản thân với những đêm rượu quá chén, ăn vặt ngấu nghiến và vung tiền thỏa thích.
Hết mình là thế nhưng lúc về thì chỉ còn chiếc túi rỗng, cái bụng cồn cào, tâm trạng trầm uất. Đó là vì ta đã tiêu thụ những món ăn gây gián đoạn hoạt động của các chất dẫn truyền thần kinh có mối liên hệ với cảm xúc.
Ngoài ra, nỗi lo sẽ chồng chất khi còn phải gánh hậu quả sót lại của cuộc vui như thiếu tiền. Để thoát khỏi tình trạng này, dưới đây là một gợi ý để chuyển về cuộc sống cũ mượt hơn:
- Sắp xếp 1-2 ngày trước khi đi làm
- Ghi lại và chia sẻ những kỷ niệm
- Tìm về những sở thích cũ
- Điều chỉnh chế độ sinh hoạt: ăn uống lành mạnh, tránh dùng thiết bị điện tử vào giờ ngủ, tập thể dục
- Tạo những trải nghiệm mới, dỡ bỏ những thói quen cũ không còn phù hợp
- Hòa vào khung cảnh thiên nhiên
- Thực hành lòng biết ơn với trải nghiệm đã qua và thực tại
