Giá trị hiện thực và nhân đạo của các tác phẩm Văn

GIÁ TRỊ TÁC PHẨM NỘI DUNG TƯ TƯỞNG

GIÁ TRỊ TP

BIỂU HIỆN

GIÁ TRỊ HIỆN THỰC, GIÁ TRỊ NHÂN ĐẠO

(giá trị ND, tư tưởng)

1/Giá trị hiện thực:

-Phản ảnh HT cuộc sống, con người.

-Thái độ phản ảnh HT của nhà văn; qua HT đó đề cập đến vấn đề gì

2/Giá trị nhân đạo:

-Xót thương, cảm thông thân phận con người

-Lên án, tố cáo các thế lực bạo tàn làm hại con người

-Phát hiện, ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn con người; trân trọng khát vọng sống của con người

-Hướng con người đến tương lai

CHÍ PHÈO (Nam Cao)

ĐỜI THỪA (Nam Cao)

Giá trị hiện thực

*Phản ánh hiện thực cuộc sống khổ nhục của người nông dân trong cuộc sống trước CM.8

*Vạch trần bản chất tàn bạo của giai cấp PK thống trị

*Phản ánh hiện thực cuộc sống quẩn quanh bế tắc của người trí thức trong cuộc đời cũ.

*Vạch trần HT XH trước CM.8/1945- cuộc sống loạn lạc, nghèo khổ

Giá trị nhân đạo

*Lên án, tố cáo giai cấp PK thống trị (Bá Kiến- giàu kinh nghiệm thống trị, bản chất nham hiểm, xảo quyệt…)

*Thấu hiểu, xót thương thân phận khổ nhục của người nông dân ( Chí Phèo- bi kịch tha hóa, bi kịch bị cự tuyệt làm người )

*Ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn, trân trọng khát vọng sống của người nông dân.

(Chí Phèo thức tỉnh, ý thức nhân phẩm, khao khát sống lương thiện; bị cự tuyệt- CP đã phản kháng)

ànét mới của NC: quan tâm đến nhân phẩm con người. NC viết về người ND bằng tình cảm yêu thương, gắn bó

*Lên án, tố cáo XH trước CM.8/1945 nghèo đói, loạn lạc (qua tình cảnh của gia đình Hộ, qua lời bài hát ru con của Từ…)

*Thấu hiểu, xót thương thân phận quẩn quanh, bế tắc của người trí thức trong cuộc đời cũ (Hộ -bi kịch “vỡ mộng”, bi kịch gia đình)

*Ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn Hộ:

-nhà văn tốt, có ước mơ, khao khát sống có ích; quan niệm đúng về văn chương

-con người sống với lẽ sống tình thương, có trách nhiệm đối với gia đình

ànét mới của NC: thấy được sự trăn trở, tự đấu tranh để vươn lên, sống tốt. NC đã nói lên “tiếng nói người trong cuộc”

VỢ CHỒNG A PHỦ (Tô Hoài)

VỢ NHẶT (Kim Lân)

Giá trị hiện thực

*Phản ánh hiện thực cuộc sống khổ nhục của người dân miền núi Tây Bắc dưới chế độ PK

*Vạch trần bản chất tàn bạo của giai cấp PK- chúa đất, chúa làng

*Phản ánh hiện thực nạn đói khủng khiếp 1945

*Tội ác của thực dân Pháp và phát xit Nhật

Giá trị nhân đạo

*Lên án, tố cáo giai cấp PK thống trị (cha con thống lý Pá Tra- cho vay nặng lãi, lợi dụng tập tục, áp bức bóc lột nô lệ…)

*Thấu hiểu, xót thương thân phận khổ nhục của người nô lệ miền núi dưới chế độ PK

(-Mị- con dâu trừ nợ, nô lệ không công

-A Phủ- người nô lệ…)

*Ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn, trân trọng khát vọng sống của người dân miền núi

(-Mị- sức sống mãnh liệt, tinh thần phản kháng, khao khát tự do;-A Phủ- gan góc, yêu tự do..)

*Hướng con người đến tương lai

(Mị cắt dây trói cứu A Phủ, và cùng thoát khỏi Hồng Ngài)

*Lên án, tố cáo thực dân Pháp, phát xít Nhật à nạn đói (hiện thực xóm ngụ cư trong nạn đói thê thảm- cảnh tiêu điều, thê lương…; người sống tăm tối, bế tắc…)

*Xót thương thân phận bé nhỏ của con người trong nạn đói

(-Dân ngụ cư, mẹ con Tràng

-Người vợ nhặt- nạn nhân của nạn đói…)

*Ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn:

-lòng nhân hậu (Tràng, bà cụ Tứ)

-khao khát hạnh phúc, mái ấm gia đình

(Tràng, bà cụ Tứ, người vợ nhặt..)

*Hướng con người đến tương lai

(Kết thúc mở của tác phẩm- hình ảnh “đám người đói đi trên đê- lá cờ đỏ..”)

HAI ĐỨA TRẺ (Thạch Lam)

Chất hiện thực

Bức tranh hiện thực đời sống ở phố huyện nghèo

*Phố huyện thưa vắng, nghèo khổ lúc chiếu về àđêm xuống (bóng tối ngập đầy, bao trùm/ ánh sáng yếu ớt, nhỏ bé “hột sáng”, “vật sáng”, “khe sáng”…)

*Những cảnh đời đầy bóng tối sống trong đơn điệu, quẩn quanh, bế tắc:

-Những đứa trẻ con nhà nghèo phiên chợ tàn (nhặt nhạnh..)-nghèo khổ

-Mẹ con chị Tí (ngày- mò cua, bắt tép/ đêm- gánh hàng nước)-vất vả

-Bà cụ Thi điên (dánh đi, tiếng cười, uống rượu)-sống vô nghĩa

-Gia đình bác xẩm mù- bế tắc

-Liên, An giúp mẹ trông coi cửa hàng- sớm lo toan….

Chất trữ tình

(tình cảm của

tác giả

Thạch Lam)

1.Tình cảm yêu mến, gắn bó với quê hương

2.Tình cảm nhân đạo:

*Cảm thương cho thân phận bé nhỏ của con người, với cuộc sống đơn điệu, quẩn quanh, bế tắc bên “ao đời phẳng lặng”- phố huyện nghèo, thưa, vắng ( những cảnh đời bé nhỏ con người phố huyện)

*Trân trọng khát vọng sống của con người, hướng tới cuộc sống tốt đẹp hơn

(tâm trạng của Liên; hình ảnh chuyến tàu đêm qua phố huyện)

CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA (Nguyễn Minh Châu)

Giá trị nhân đạo

*Lên án, tố cáo nạn bạo hành gia đình

(qua phát hiện thứ 2 của Phùng: chồng đánh vợ, con đánh cha..àgia đình dùng bạo lực để giải tỏa bế tắc, giải quyết xung đột)

*Cảm thương thân phận con người trong cuộc sống đói nghèo, lạc hậu

(-người đàn bà hàng chài- sống lam lũ, nỗi đau thể xác+ tinh thần

-người đàn ông- thủ phạm của bi kịch gia đình, nạn nhân của cuộc sống bế tắc

-những đứa con của họ- bị tổn thương về tâm hồn..)

*Ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn con người:

(-người đàn bà hàng chài- giàu sức chịu đựng, nhân hậu, vị tha, ý thức sâu sắc về lẽ đời, cuộc sống

-người đàn ông hàng chài- gắn bó với gia đình

-Phùng và Đẩu là người tốt..)

*Đưa ra những vấn đề về cuộc sống con người (cách giải quyết bế tắc- đói nghèo, lạc hậu, đưa con người đến cuộc sống tốt đẹp)

(hình ảnh “bãi xe tăng hỏng”- hậu quả của chiến tranh là sự đói nghèo, lạc hậu. Cuộc chiến với đói nghèo, lạc hậu âm thầm, dai dẳng và quyết liệtà cần sự chung tay, góp sức của toàn xã hội)

Nguồn tài liệu gốc Cô Trương Mỹ Linh