Hội nông dân

Khai thác khoáng sản tại Mỏ sắt Pù Ổ, xã Nam Cường, tỉnh Thái Nguyên

Do đặc điểm nằm trong 2 kiểu kiến trúc địa chất có chế độ địa động khác nhau đã tạo ra cho khu vực phía Bắc của tỉnh Thái Nguyên có nguồn tài nguyên khoáng sản tương đối đa dạng, phong phú và rất đặc trưng. Theo kết quả công tác điều tra địa chất, có trên 270 mỏ và điểm khoáng sản thuộc 24 loại khoáng sản được chia thành 5 nhóm: Khoáng sản nhiên liệu; khoáng sản kim loại có khoáng chất công nghiệp (đá vôi xi măng, sét xi măng, đá vôi trắng, dolomit, pyrit, barit, graphit và thạch anh tinh thể, đá ốp lát); vật liệu xây dựng thông thường khá phổ biến như đá vôi làm vật liệu xây dựng thông thường; đất sét làm gạch, ngói; cát, sỏi.

Trong đó, tiềm năng về khoáng sản kim loại là khá triển vọng gồm quặng sắt, sắt - mangan với tài nguyên dự báo khoảng hơn 15 triệu tấn. Nhiều nhất là khoáng sản chì - kẽm, có 77 mỏ và điểm khoáng sản tập trung chủ yếu ở các xã: Chợ Đồn, Quảng Bạch, Nam Cường, Ngân Sơn, Thượng Quang… với trữ lượng khoảng 4 triệu tấn. Antimon chủ yếu là các điểm quặng với trữ lượng không lớn, tập trung ở xã Chợ Mới và xã Văn Lang. Thiếc được dự báo có trữ lượng khoảng trên 2.300 tấn, trong đó thiếc gốc kiểu thiếc đa kim chỉ gặp ở Nà Đeng, xã Ngân Sơn, thân quặng có dạng mạch; thiếc sa khoáng có nhiều ở Lũng Cháy, xã Chợ Đồn. Vàng gồm vàng gốc và vàng sa khoáng, phân bố thành dải dọc theo sông Bắc Giang, với 17 mỏ và điểm quặng với tổng trữ lượng dự báo 30 - 50 tấn. Ngoài ra, rải rác tại các địa phương thuộc khu vực còn giàu khoáng sản phi kim loại như đá vôi trắng, sét gạch ngói, sét xi măng, graphit, cùng đá quý và bán quý như rubi, saphia.

Công nhân Công ty Kim loại màu Bắc Kạn khai thác khoáng sản tại xã Chợ Đồn

Nhận diện rõ tiềm năng, những năm qua các địa phương đã thu hút nhiều dự án đầu tư trong lĩnh vực khai thác, chế biến khoáng sản và sản xuất vật liệu xây dựng. Cùng với đó cũng quyết liệt trong công tác quản lý hoạt động khoáng sản để vừa phát triển kinh tế - xã hội, vừa bảo đảm an toàn lao động, bảo vệ môi trường và chống thất thoát ngân sách. Hiện toàn khu vực có 15 giấy phép khai thác chì - kẽm. Tổng công suất khai thác quặng sunfua nguyên khai đạt 292.390 tấn/năm, với tổng trữ lượng được phê duyệt gần 4 triệu tấn. Tinh quặng kẽm chủ yếu tiêu thụ trong nước; tinh quặng chì được đưa vào 05 nhà máy luyện chì trong tỉnh, tổng công suất 26.500 tấn/năm.

Sản lượng tinh quặng chì và chì kim loại giai đoạn 2021 - 2024 tăng trưởng ổn định, cụ thể: Năm 2021 khai thác khoảng 7.692 tấn tinh quặng chì, 8.910 tấn chì kim loại; năm 2022 được 8.072 tấn tinh quặng chì, 13.600 tấn chì kim loại; năm 2023 được 9.409 tấn tinh quặng chì, 17.173 tấn chì kim loại và năm 2024 được 10.920 tấn tinh quặng chì, 12.355 tấn chì kim loại. Những con số này cho thấy công nghiệp khai khoáng trong khu vực đang từng bước gia tăng giá trị sản phẩm chế biến, góp phần nâng cao tỷ trọng công nghiệp trong cơ cấu kinh tế tỉnh.

Không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước, khoáng sản tại khu vực phía Bắc còn xuất khẩu ra thị trường quốc tế. Giai đoạn 2021 - 2024, các doanh nghiệp trong trong khu vực xuất khẩu chủ yếu bột kẽm ôxít và chì thỏi thô, với thị trường chính là Trung Quốc, Singapore và Hồng Kông. Điển hình là Công ty cổ phần Khoáng sản Bắc Kạn xuất khẩu kẽm oxit dạng bột và chì thỏi thô với sản lượng hàng nghìn tấn mỗi năm; Công ty TNHH Hoàng Nam Bắc Kạn và Công ty TNHH Kim loại Á Âu - Chi nhánh Bắc Kạn xuất khẩu chì thỏi thô tới Trung Quốc, Singapore, Hồng Kông, đạt giá trị hàng trăm tỷ đồng/năm.

Công nhân tập kết sản phẩm bột đá thạch anh tại Nhà máy Thạch anh Kim An An

Tuy nhiên, thời gian qua, khoáng sản của khu vực phía Bắc chủ yếu được xuất khẩu ở dạng thô, làm giảm giá trị kinh tế các sản phẩm. Để phát triển ngành công nghiệp khai khoáng theo hướng bền vững, cần ưu tiên chế biến sâu để gia tăng giá trị, hạn chế xuất khẩu thô. Vì vậy, các địa phương có mỏ khoáng sản khu vực phía Bắc Thái Nguyên đã và đang kêu gọi các doanh nghiệp, nhà đầu tư đầu tư công nghệ hiện đại trong khai thác cũng như chế biến khoáng sản; đồng thời tăng cường triển khai các giải pháp nhằm kiểm soát môi trường, tái tạo cảnh quan sau khai thác. Bên cạnh đó, công tác quản lý tài nguyên được siết chặt, gắn với bảo vệ nguồn nước, đất và rừng, bảo đảm lợi ích hài hòa giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng. Các địa phương cũng hướng tới phát triển công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ logistics và thương mại khoáng sản, biến tiềm năng tài nguyên thành động lực phát triển kinh tế - xã hội lâu dài.

Với vị trí thuận lợi, hệ thống giao thông ngày càng hoàn thiện và nguồn tài nguyên phong phú, các địa phương khu vực phía Bắc tỉnh Thái Nguyên đang mở ra cơ hội lớn cho các nhà đầu tư trong lĩnh vực khai thác, chế biến và xuất khẩu khoáng sản. Các địa phương đều xác định đồng hành cùng doanh nghiệp, tạo môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch, hướng tới mục tiêu vừa khai thác hiệu quả, vừa gìn giữ môi trường, đảm bảo phát triển bền vững.