Chỉnh sửa SGK cho năm học 2008-2009: Học sinh phải học SGK không chuẩn?

Chỉnh sửa SGK đã thực sự cầu thị chưa? Tại cuộc họp báo nhân dịp năm học mới, Vụ trưởng Vụ Giáo dục trung học Lê Quán Tần trần tình: chưa bao giờ Ngành Giáo dục lại cầu thị như việc xin đóng góp về nội dung và chương trình SGK. Bộ GD-ĐT đã nhận được ý kiến của hơn 20.000 trường THPT (chiếm hơn 50% tổng số trường phổ thông trong cả nước) và nhiều ý kiến của các tập thể, cá nhân các nhà giáo, nhà khoa học ở Hội Cựu giáo chức, Hội Khuyến học Việt Nam và Liên hiệp các hội Khoa học - Kỹ thuật Việt Nam. Ông Tần cho hay, theo các ý kiến đóng góp thì có thể chia danh mục các điểm cần chỉnh sửa thành 4 loại. Đó là các lỗi sai, mà lỗi này rất ít; lỗi diễn đạt lại (chiếm phần lớn); cần phải cập nhật thông tin khoa học phù hợp với thực tế (như sửa 9 hành tinh thành 8 hành tinh, thay đổi tên một số địa danh thị xã thành thành phố, một số số liệu về kinh tế - xã hội) và lỗi ấn loát (chấm, phẩy, hai chấm, in đậm, nhạt, nghiêng). Vì lỗi chỉnh sửa chỉ chủ yếu là thay đổi cách diễn đạt nên ông Tần cho rằng không nên dùng từ đính chính, vì chỉ khi sai mới đính chính mà nên dùng là “chỉnh sửa” SGK. Lúc đầu dự kiến dùng 3 cuốn cho 3 cấp học, nhưng từ “cuốn” dù rất mỏng, đã thu hút sự chú ý của người học và dư luận, vì vậy, quyết định cuối cùng là in thành tờ rời. Quan điểm chỉ đạo của Bộ GD-ĐT là, sai thì phải sửa, những lỗi thật cần thiết thì sửa và sau này tái bản sẽ chỉnh sửa tiếp. Theo Bộ GD-ĐT, rõ ràng SGK quá ít lỗi. Nhưng thực tế, nếu chỉ tính riêng sách lịch sử lớp 7 đã có rất nhiều bất cập, nhưng rốt cục phần sách SGK này chỉ chỉnh sửa duy nhất “cổ súy” thành “cổ xúy”. Cách đây không lâu, ngay tại diễn đàn của Bộ GD-ĐT, nơi có nhiệm vụ tiếp nhận đóng góp ý kiến về nội dung, chương trình SGK, đã có không ít ý kiến ca thán về những bất cập trong sách lịch sử 7 như kiến thức quá nặng, thuật ngữ chưa phù hợp với lứa tuổi… nhưng có lẽ Bộ GD-ĐT chưa lưu tâm. Chỉ là giải pháp tình thế

Theo Bộ GD-ĐT, dung lượng chỉnh sửa SGK gồm: Tiểu học: 15 chỗ cần chỉnh sửa cho 5 lớp. THCS: sửa 47 chỗ trong hơn 90 tên sách của toàn cấp, trong đó lớp 6 và lớp 7, mỗi lớp sửa 10 chỗ, lớp 8 sửa 16 chỗ và lớp 9 sửa 11 chỗ. THPT: lớp 10 có 20 tên sách sửa 35 chỗ và lớp 11 sửa 32 chỗ.

Theo PGS.TS Tô Bá Trọng, người tập hợp các nội dung đóng góp về chương trình SGK của Liên hiệp các hội Khoa học - Kỹ thuật VN gửi Bộ GD-ĐT, cho rằng, việc chỉnh sửa SGK của Bộ GD-ĐT chỉ là giải pháp tình thế. Nếu nói đến một bộ SGK chuẩn thì phải sửa một cách toàn diện vì có một số khuyết tật của SGK còn liên quan đến cả hệ thống giáo dục. Ông Trọng cho rằng: “Bộ GD-ĐT chưa có chủ trương sửa những vấn đề cơ bản. Mỗi môn học có nội dung riêng, tính cơ bản của kiến thức. Có những kiến thức cần thì không được đề cập. Trong sách Sinh học, phần kiến thức di truyền quá dàn trải; sách địa lý, kiến thức không tập trung… Chúng tôi không đặt nặng về đề phân biệt S hay X, in nghiêng hay in đậm…, vì những lỗi đó không ảnh hưởng nhiều đến nội dung học. Đó là lỗi bề nổi chưa quá cần thiết phải chỉnh sửa”.

Theo Gs Nguyễn Xuân Hãn, ĐHQG Hà Nội, chương trình là cốt lõi, SGK là tài liệu mang tính pháp lý trong dạy và học. Việc NXB Giáo dục in chỉnh sửa SGK, có nghĩa lâu nay học sinh của ta phải học những chương trình SGK không chuẩn? Chỉ ra những vấn đề không “chuẩn” trong SGK, ông Hãn cho biết, nếu chịu khó “bắt sâu” cho sách, người ta sẽ thấy nhiều bất cập về nội dung cũng như thiếu tính thống nhất, liên tục giữa các môn, thậm chí giữa một môn qua các cấp học. Sách toán lớp 2 mới học số trong phạm vi 1.000 nhưng bài đọc tiếng Việt lại có các số 4.000, 6.000... Sách tiếng Việt lớp 5 tập 2 năm 2006 in: “Bên trái là đỉnh Ba Vì...”, nhưng sách tái bản năm 2007 lại ghi: “Bên phải là đỉnh Ba Vì...”... Ngay trong chương trình và SGK lịch sử lớp 11 giữa các ban cũng không thống nhất. Chẳng hạn, thành lập Trung Quốc đồng minh hội, sách ban cơ bản ghi vào tháng 8.1905, ban nâng cao: 9.1905; Tôn Trung Sơn buộc phải từ chức, sách ban cơ bản viết tháng 2.1912, ban nâng cao: 3.1913... SGK toán lớp 12, phần khảo sát 4 hàm số năm nào cũng có trong đề thi tốt nghiệp THPT và ĐH, song ban cơ bản chỉ dạy 3, còn ban nâng cao mới dạy đủ 4 hàm số...

Có thể nói SGK có nhiều cái phải chỉnh sửa. Vấn đề đặt ra là tiếp tục chỉnh sửa hay làm mới. Theo ông Trọng, không nên sử dụng các giải pháp tình thế chữa cháy kiểu như “gặp nhau lần nào cũng vội” mà cần phải có sự thay đổi một cách toàn diện thì Ngành Giáo dục mới đáp ứng được nhu cầu của người học trong thời kỳ mới. Như vậy, tới thời điểm này, việc chỉnh sửa hay đính chính SGK của Bộ GD-ĐT rõ ràng khó giải quyết triệt để vấn đề.