Tập thơ Gió Lộng – Tố Hữu

- GIÓ LỘNG -

Giới thiệu: Tập thơ Gió lộng (1955- 1961) khai thác những nguồn cảm hứng lớn, cũng là những tình cảm bao trùm trong đời sống tinh thần của con người Việt Nam đương thời: niềm vui và niềm tự hào, tin tưởng ở công cuộc xây dựng cuộc sống mới XHCN trên miền Bắc, tình cảm với miền Nam và ý chí thống nhất Tổ quốc, tình cảm quốc tế vô sản rộng mở với các nước anh em. Niềm vui chiến thắng được nhân lên cùng với niềm tự hào của con người làm chủ đất nước, làm chủ vận mệnh của mình, vững tin vào tương lai đã đem đến cho tập thơ Gió lộng cảm hứng lãng mạn phơi phới cùng với khuynh hướng sử thi đậm nét.

BA BÀI THƠ TRĂNG

Trăng qua rào song Trăng nghiêng mặt cười Lâng lâng mây hồng Trăng lên khơi vơi

Trăng bằng vàng điệp Mây bằng thuỷ ngân Trời tung sắc đẹp Thơ bay lên vần

Rồi thôi trăng qua Trăng đi xa rồi Ôi vầng trăng xa Bao giờ luân hồi ?

Nguờì tù đứng lặng Nghe buồn tê da Rào song sắt nặng Tàn canh tiếng gà…

(Lao Thừa Thiên - 1940)

II

Trăng đi qua núi qua rừng Hỏi anh T.S “Có ưng nhắn gì ?” - Qua rừng qua núi trăng đi Nhắn giùm với bạn: “Có khi mình về”

(Dakgley 1942)

III

Đêm qua trăng sáng Cổ Ngư Trăng đầy mặt nước, trăng như mặt người Trăng tươi mặt ngọc trên trời Ngẩn ngơ trăng ngó mặt người như trăng.

(1959)

BÀI CA MÙA XUÂN 1961

Tôi viết bài thơ xuân Nghìn chín trăm sáu mốt Cành táo đầu hè rung rinh quả ngọt Nắng soi sương giọt long lanh… Rét nhiều nên ấm nắng hanh Đắng cay lắm mới ngọt lành đó chăng? Giã từ năm cũ bâng khuâng Đã nghe xuân mới lâng lâng lạ thường!

***

Chào xuân đẹp! Có gì vui đấy Hỡi em yêu? Mà má em đỏ dậy Như buổi đầu hò hẹn, say mê Anh nắm tay em, sôi nổi, vụng về Mà nói vậy: “Trái tim anh đó Rất chân thật chia ba phần tươi đỏ: Anh dành riêng cho Đảng phần nhiều Phần cho thơ, và phần để em yêu…” Em xấu hổ: “Thế cũng nhiều anh nhỉ!” Rồi hai đứa hôn nhau, hai người đồng chí Dắt nhau đi, cho đến sáng mai nay Anh đón em về, xuân cũng đến trong tay!

***

Ôi tiếng hót vui say con chim chiền chiện Trên đồng lúa chiêm xuân chao mình bay liệng Xuân ơi xuân, vui tới mông mênh Biển vui dâng sóng trắng đầu ghềnh Thơ đã hát, mát trong lời chúc: Đường lên hạnh phúc rộng thênh thênh Tam Đảo, Ba Vì vui núi xuân xanh… Chào 61! Đỉnh cao muôn trượng Ta đứng đây, mắt nhìn bốn hướng Trông lại nghìn xưa, trông tới mai sau Trông Bắc trông Nam, trông cả địa cầu! Trải qua một cuộc bể dâu Câu thơ còn đọng nỗi đau nhân tình Nổi chìm kiếp sống lênh đênh Tố Như ơi, lệ chảy quanh thân Kiều! Nghe hồn Nguyễn Trãi phiêu diêu Tiếng gươm khua, tiếng thơ kêu xé lòng… Ôi tiếng của cha ông thuở trước Xin hát mừng non nước hôm nay: Một vùng trời đất trong tay Dẫu chưa toàn vẹn, cũng bay cờ hồng! Việt Nam, dân tộc anh hùng Tay không mà đã thành công nên người! Có gì đẹp trên đời hơn thế Người yêu người sống để yêu nhau Đảng cho ta trái tim giàu Thẳng lưng mà bước, ngẩng đầu mà bay!

***

Đời vui đó, hôm nay mở cửa Như dãy hàng bách hóa của ta Hỡi những người yêu, hãy ghé mua hoa Và đến đó, sắm ít quà lễ cưới: Lụa Nam Định đẹp tươi mát rượi Lược Hàng Đào chải mái tóc xanh! Ta còn nghèo, phố chật nhà gianh Nhưng cũng đủ vài tranh treo Tết… Đời vui đó, tiếng ca Đoàn kết Ta nắm tay nhau xây lại đời ta Ruộng lúa, đồng khoai, nương sắn, vườn cà Chuồng lợn, bầy gà, đàn rau, ao cá Dọn tí phân rơi, nhặt từng ngọn lá Mỗi hòn than, mẩu sắn, cân ngô Ta nâng niu gom góp dựng cơ đồ!

***

Ồ thích thật, bài thơ miền Bắc Rất tự do nên tươi nhạc, tươi vần Cả không gian như xích lại gần Thời gian cũng quên tuần quên tháng. Đời trẻ lại. Tất cả đều cách mạng! Rũ sạch cô đơn, riêng lẻ, bần cùng Quê hương ta rộn rã cuộc vui chung Người hợp tác nên lúa dày thêm đó. Đường nở ngực. Những hàng dương liễu nhỏ Đã lên xanh như tóc tuổi mười lăm Xuân ơi Xuân, em mới đến dăm năm Mà cuộc sống đã tưng bừng ngày hội Như hôm nay, giữa công trường đỏ bụi Những đoàn xe vận tải nối nhau đi Hồng Quảng, Lào Cai, Thái Nguyên, Việt Trì Tên đất nước reo vui bao tiếng gọi…

***

Nào đi tới! Bác Hồ ta nói Phút giao thừa, tiếng hát đêm xuân Kế hoạch năm năm. Mời những đoàn quân Mời những bàn chân, tiến lên phía trước. Tất cả dưới cờ, hát lên và bước! Đi ta đi! Khai phá rừng hoang Hỏi núi non cao, đâu sắt đâu vàng ? Hỏi biển khơi xa, đâu luồng cá chạy ? Sông Đà, sông Lô, sông Hồng, sông Chảy Hỏi đâu thác nhảy, cho điện quay chiều ? Hỡi những người trai, những cô gái yêu Trên những đèo mây, những tầng núi đá Hai bàn tay ta hãy làm tất cả! Xuân đã đến rồi. Hối hả tương lai Khói những nhà máy mới ban mai…

***

Tôi viết cho ai bài thơ 61 ? Đêm đã khuya rồi, rét về tê buốt Hà Nội rì rầm… Còi thổi ngoài ga Một chuyến tàu chuyển bánh đi xa Tiếng xình xịch, chạy dọc đường Nam Bộ… Ôi đâu phải con tàu! Trái tim ta đó Tiếng đập thình thình, muốn vỡ làm đôi! Ta biết em rất khỏe, tim ơi Không khóc đấy. Nhưng sao mà nóng bỏng Như lửa cháy trong lòng ta gió lộng ? Mấy hôm nay, như đứa nhớ nhà Ta vẩn vơ hoài, rạo rực, vào ra Nghe tiếng mõ và nghe tiếng súng Miền Nam dậy, hò reo náo động! Ba con tôi đã ngủ lâu rồi Còn bao nhiêu chưa được ngủ trong nôi Miền Bắc thiên đường của các con tôi! Gà gáy sáng. Thơ ơi, mang cánh lửa Hãy bay đi! Con chim kêu trước cửa Thêm một ngày xuân đến. Bình minh Cành táo đầu hè quả ngọt rung rinh Như hạnh phúc đơn sơ, ước mơ nho nhỏ Treo trước mắt của loài người ta đó: Hòa bình Ấm no Cho Con người Sung sướng Tự do!

(24-1-1961)

CÁNH CHIM KHÔNG MỎI Chiều nay gió lặng, nắng hanh Mây hồng trắng nõn, trời xanh, Bác về Sông hồng nắng rực bờ đê Nắng thơm rơm mới, đồng quê gặt mùa

Bác đi, muôn dặm đường xa Hôm nay tuyết l

ạnh, nay vừa nắng lên Bác về, tóc có bạc thêm? Năm canh, bốn biển, có đêm nghĩ nhiều?

Hỡi Người, tim những thương yêu Cánh chim không mỏi sơm chiều vẫn bay Chim kêu tung cánh chim bay Ba mươi sáu triệu chim bầy gọi nhau

Chim kêu ríu rít trên đầu Mùa cam đương ngọt địa cầu của ta Giá sương đwogn hẹn mùa hoa Nắng xuân từ Mạc-tư-khoa đã về.

Sông hồng nắng rực bờ đê Nắng thơm rơm mới, đồng quê gặt mùa Hoa ơi, con gái của cha Cha nâng con nhé, làm hoa mừng Người.

Bác về, vui đó, con ơi! Bác hôn các cháu, bác cười với dân Ngày vui vui những hai lần: Bác về, mang cả mùa xuân lại nhà.

(12-1960)

EM ƠI…BA LAN

Em ơi, Ba Lan mùa tuyết tan Đường bạch dương sương trắng nắng tràn Anh đi, nghe tiếng người xưa vọng Một giọng thơ ngâm, một giọng đàn

Có phải Sô-panh tình chứa chan Nâng đàn ca Cô gái Ba Lan Có phải A-đam hồn vĩ đại Bay trên đầu thế kỷ nhân gian…

Em đi cùng anh lên thành xưa Vác-xa-va ấm nắng ban trưa Nét vàng lịch sử vừa tươi lại Trong cuộc hồi sinh, tạnh gió mưa

Hãy nghe em từng viên đá lát Những con đường, tiếng hát đau thương Ba Lan, Ba Lan Thịt da đã bao lần tan nát Nước mất, tim về vọng cố hương

Hãy nghe em từng viên ngói đỏ Những mái nhà phố cũ hồi xuân Máu đã quyện, em ơi, trong đó Máu Ba Lan và máu Hồng quân!

Ôi máu đọng mười lăm năm trước Bốn triệu hồn kêu Nước trong đêm Em ơi em, làm sao quên được Ốt-sơ-ven-xim, Ốt-sơ-ven-xim!

Nhớ nghe em, những đôi giày nhỏ Tưởng còn đi chập chững chân son Những mái tóc vàng tơ đóng bó Dệt thành chăn rợn bóng oan hồn!

Anh đã đến quê em Cra-cốp Như quê anh lộng lẫy cung đền Hồng quân cứu Va-ven xinh đẹp Như Thạch Sanh đánh ó cứu nàng tiên…

Anh đã đến quê em Ban-tích Sóng ngời xanh, ngọc bích biển khơi Đã xóa sạch những ngày Đăng-dích Màu Ba Lan trong trắng đỏ tươi

Khắp quê em, mùa xuân đến rồi - Dù đêm qua chút tuyết còn rơi - Hỡi người chị bên đường quét tuyết Xuân đến rồi, nắng đỏ trên môi.

Nắng trên cao cần trục xây nhà Nắng lưng tàu phấp phới đi xa Nắng đỏ ngực anh, người thủy thủ Đẹp như lò Nô-va Hu-ta

Khắp quê em, mùa xuân mang tên Những người con đẹp của trăm miền Hôm nay gọi nhau về Đại hội Mở thêm đường, đi lên, đi lên

Mùa xuân đó, quê em ấm áp Chân người đi, vào cuộc đời chung Ngựa đang kéo đồng lên hợp tác Đường ta đi tấp nập vô cùng!

Em ơi, Ba Lan mùa tuyết tan Đường bạch dương sương trắng nắng tràn Anh đi, nghe tiếng đàn xuân ấy Ca ngàn năm: Ba Lan, Ba Lan…

HOA TÍM

(Tặng Ng. T.)

Thuỷ chung tình bạn chùm hoa tím Hôn hít hoa thơm, tưởng Huế gần Bữa mô mời bạn vô chơi Huế Cồn Hến buồm giong ngược bến Tuần.

MẸ TƠM

Tôi lại về quê mẹ nuôi xưa Một buổi trưa, nắng dài bãi cát Gió lộng xôn xao, sóng biển đu đưa Mát rượi lòng ta ngân nga tiếng hát…

Mười chín năm rồi. Hôm nay lại bước Đoạn đường xưa, cát bỏng lưng đồi. Ôi có phải sóng bồi thêm bãi trước Hay biển đau xưa rút nước xa rồi ?

Hòn Nẹt ta ơi! Mảng về chưa đó Có nhiều không con nục con thu ? Chào những buồm nâu thuyền câu Diêm Phố! Nhớ nhau chăng, hỗi Hanh Cát, Hanh Cù ?

Tôi lại về đây, hỡi các anh Hỡi rừng sa mộc, khóm dừa xanh Hỡi đồi cát trắng rung rinh nắng Hỡi những vườn dưa đỏ ngọt lành!

Như đứa con đi, biệt xóm làng Nửa đời bỗng nhớ bóng quê hương Nhớ lều rơm ướt sương khuya sớm Bãi vắng đìu hiu lạc dấu đường…

Con đã về đây, ơi mẹ Tơm Hỡi người mẹ khổ đã dành cơm Cho con, cho Đảng ngày xưa ấy Không sợ tù gông, chấp súng gươm

Nhà ai mới nhỉ, tường vôi trắng Thơm nức mùi tôm nặng mấy nong Ngồn ngộn sân phơi khoai dát nắng Giếng vườn ai vậy, nước khơi trong ?

Ngơ ngác trông quanh, lạ mấy lần Hỏi thăm cô gái má bồ quân Mái đầu tóc xõa xanh bên giếng - Vâng đúng nhà em, bác nghỉ chân

- Ô kìa, cô bé nói hay sao! Nhà của tôi, ai lại hỏi chào Như thể khách đường xa gác lại Bố đi đâu, hĩm, mẹ đâu nào? Nhiều đấy ư em, mấy tuổi rồi? - Hai mươi - Ờ nhỉ, tháng năm trôi Sóng bồi thêm bãi, thuyền thêm bến Gió lộng đường khơi, rộng đất trời! - Ông mất năm nao, ngày độc lập Buồm cao đỏ sóng bóng cờ sao Bà “về” năm đói, làng treo lưới Biển động: Hòn Mê, giặc bắn vào…

Bâng khuâng chuyện cũ: Một chiều thu Mười chín năm xưa, mấy bạn tù Vượt ngục, băng rừng, tìm mối Đảng Duyên may, dây nối, đất Hanh Cù.

Đầu thôn, cồn vắng, túp lều rơm; Tổ ấm chim về. Có mẹ Tơm Hai đứa trai ngày đi cúp dạo Nồi khoai sớm tối lót thay cơm.

Thương người cộng sản, căm Tây - Nhật Buồng Mẹ - buồng tim - giấu chúng con Đêm đêm chó sủa… Làng bên động ? Bóng Mẹ ngồi canh lẫn bóng cồn…

Chợ xa, Mẹ gánh mớ rau xanh Thêm bó truyền đơn gọi đấu tranh Bãi cát vàng thau in bóng Mẹ Chiều về… Hòn Nẹ… Biển reo quanh…

Sóng hãy gầm lên, gió thét lên! Triều dâng. Chèo mạnh, thuyền ơi thuyền! Vui chăng, hỡi Mẹ, đời vui đó: Cờ đỏ ta lay động mọi miền!

Nhưng một đêm mưa, ướt bãi cồn Lính về, lính trói cả hai con Máu con đỏ cát đường thôn lạnh Bóng mẹ ngồi trông, vọng nước non!

Ôi bóng người xưa, đã khuất rồi Tròn đôi nắm đất trắng chân đồi. Sống trong cát, chết vùi trong cát Những trái tim như ngọc sáng ngời!

Đốt nén hương thơm, mát dạ Người Hãy về vui chút mẹ Tơm ơi! Nắng tươi xóm ngói, tường vôi mới Phấp phới buồm dong, nắng biển khơi…

(7-1961)

MÙA THU MỚI

Ngày mỗi ngày, từng chiếc lá tre xanh Đã mọc lên quanh những làng kháng chiến Ngày mỗi ngày từng miếng đất cỏ gianh Đã lật lên dưới lưỡi cày mới luyện

Vui cứ đến ngày mỗi ngày, nhỏ nhỏ Như từng cây cờ đỏ mọc trên đời. Vui cứ đến, tự bao giờ chẳng rõ Như suối ngầm trong đất chảy trăm nơi…

Bỗng hôm nay nghe mùa thu mới gọi Bao nhiêu vui chất chứa bấy nhiêu ngày Ùa cả dậy vui tràn đầy chói loi Những trái tim, những ánh mắt, bàn tay!

Ôi đâu phải, qua đêm dài lạnh cóng Mặt trời lên là hết bóng mù sương! Ôi đâu phải, qua đoạn đường lửa bỏng Cuộc đời ta bỗng chốc hoá thiên đường!

Nhưng sắc đẹp đã ửng hường đôi má Cộng hoà ta nay tuổi mới mười ba Sức đang lớn, chưa nở nang tất cả Đã vui rồi, môi đỏ nụ cười hoa!

Yêu biết mấy, những dòng sông bát ngát Giữa đôi bờ rào rạc lúa ngô non Yêu biết mấy, những con đường ca hát Qua công trường mới dựng mái nhà son!

Yêu biết mấy, những bước đi dáng đứng Của đời ta chập chững buổi đầu tiên Tập làm chủ, tập làm người xây dựng Dám vươn mình cai quản lại thiên nhiên!

Yêu biết mấy, những con người đi tới Hai cánh tay như hai cánh bay lên Ngực dám đón những phong ba dữ dội Chân đạp bùn không sợ các loài sên!

Thơ ta ơi! Hãy cất cao tiếng hót Ca ngợi trăm lần Tổ quốc chúng ta! Mùa thu đó, đá bắt đầu trái ngọt Và bất đầu nở rộ những vườn hoa…

(8-1958)

NGƯỜI CON GÁI VIỆT NAM

(Tặng chị Lý anh dũng)

Em là ai ? Cô gái hay nàng tiên Em có tuổi hay không có tuổi Mái tóc em đây, hay là mây là suối Đôi mắt em nhìn hay chớp lửa đêm giông Thịt da em hay là sắt là đồng ?

Cho tôi hôn bàn chân em lạnh ngắt Cho tôi nâng bàn tay em nắm chặt Ôi bàn tay như đôi lá còn xanh Trên mình em đau đớn cả thân cành

Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn ác mộng Em đã sống lại rồi, em đã sống! Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung Không giết được em, người con gái anh hùng!

Ôi trái tim em trái tim vĩ đại Còn một giọt máu tươi còn đập mãi Không phải cho em. Cho lẽ phải trên đời Cho quê hương em. Cho Tổ quốc, loài người!

Từ cõi chết, em trở về, chói lọi Như buổi em đi, ngọn cờ đỏ gọi Em trở về, người con gái quang vinh Cả nước ôm em, khúc ruột của mình.

Em đã sống, bởi vì em đã thắng Cả Nước bên em, quanh giường nệm trắng Hát cho em nghe như tiếng mẹ ngày xưa Sông Thu Bồn giọng hát đò đưa…

Cả nước cho em, cho em tất cả Máu tiếp máu, cho lại hồng đôi má Cho mái tóc em xanh lại ngày xuân Cho thịt da em lại nở trắng ngần

Em sẽ đứng trên đôi chân tuổi trẻ Đôi gót đỏ lại trở về quê mẹ Em sẽ đi, trên đường ấy thênh thang Như những ngày xưa, rực rỡ sao vàng!

Ôi đôi mắt của em nhìn, rất đẹp Hãy sáng mãi niềm tin tươi ánh thép Như quê em Gò Nổi, Kỳ Lam Hỡi em, người con gái Việt Nam!

(7-12-1958)

NHÀ LÊ-NIN

Nhà Lê-nin, ở nước Goóc-ky Khi tôi đến Lê-nin như vừa đi Người rất bận: Ngày ngày Vô tận Nguời người nối bước trước Krem-lin Mong gặp Lê-nin Trong một phút giây im lặng

Lê-nin đi vắng Nhưng trong vườn sên đầy nắng Chiếc ghế sơn xanh còn ấm hơi Người Ba mươi bốn năm xưa Ngồi dưới mặt trời Viết những dòng Ánh sáng

*

Bâng khuâng nghe năm tháng Đẹp như người con gái nước Nga Hôm nay đưa tôi qua những căn nhà Kẻ lại từng chương sử đỏ Cách mạng tháng Mười Đảng Cộng sản Liên Xô từ đó Với Lê-nin, làm lại loài người Với Lê-nin, làm thế kỷ hai mươi Trong đêm tối, mở chân trời hừng hực Mẹ ơi, đẻ con ra trong khổ cực Mẹ chưa hay từ đó có Liên Xô Có Lê-nin hằng che chở con thơ Người nhắm mắt khi con vừa bốn tuổi. Người đã sống đến giây phút cuối: Chiếc gậy cầm tay còn gác cạnh bàn Bậc thang nhà còn ấm những lan can Và tấm lịch đứng lại ngày 21 Vẫn tươi sáng những con người: Sê-khốp

Ôi Lê-nin Có thể nào tin Thời đại ta đã mất Một Con Người đẹp nhất ? Vĩnh viễn Lê-nin sống giữa loài người Vầng trán mênh mông đôi mắt yêu đời Như trái đất vui mùa xuân mới dậy. Tôi đã đi Giữa mùa hè chín mẩy Xi-bê-ri hay Tbi-li-xi Đâu đâu tôi cũng thấy Lê-nin Mỗi công trường xưởng máy Lê-nin, ấy là lò thép chảy Thành những óc tim, lửa cháy bừng bừng Trên thảo nguyên, đồng nội, núi rừng Lê-nin, ấy là nguồn điện lực Với Xô Viết, làm thiên đường sáng rực! Khắp những nẻo đường náo nức tôi đi Hiển hiện Lê-nin phơi phới diệu kỳ Nhịp sống lớn trên dáng đi bay nhảy Những ánh mắt của thiên tài thức dậy… Rất tự do, nên rất tự hào. Mỗi con người nhấp nhánh một ngôi sao!

*

Lê-nin đó Muôn triệu lần nảy nở Giữa loài ta Muôn triệu lần rạng rỡ Như mặt trời chói giữa biển bao la Lê-nin đó Ngời ngời chân lý Như những ngày xưa Người là đồng chí Hồn nhiên giản dị Giữa công nông ngồi chật quanh Người Rất yêu thương, đôi mắt nheo cười. Như những ngày xưa Người là chiến sĩ Không sợ gian nguy, không giờ phút nghỉ Ghét mọi quân thù, ghét mọi nước sơn Suốt đời mang tấm áo dạ sờn Đôi dày ống gót mòn sỏi đá.

*

Đám tang ai Đi trong tuyết giá Mạc-tư-khoa trắng lạnh Muôn nghìn kim Đau buốt trái tim

Tôi vẫn thấy Lê-nin Bình thuờng khoẻ mạnh Giữa mùa đông nước Nga Cùng công nhân đi vác gỗ xây nhà. Và chiều nay trước phút vội đi xa Người còn nghe thánh thót Krup-skai-a Đọc trong sách “Tình yêu cuộc sống”.

(2-1958)

PHẠM HỒNG THÁI

Sống, chết, được như Anh Thù giặc, thương Nước mình Sống, làm quả bom nổ Chết, như dòng nước xanh.

(1956)

QUA LIỄU CHÂU

Tàu qua ga Liễu Châu Bác xưa tù nơi đâu? Đêm rét, tê xiềng xích Thương nước, dài tóc nâu.

(1956)

QUÊ MẸ

Huế ơi, quê mẹ của ta ơi! Nhớ tự ngày xưa , tuổi chín mười Mây núi hiu hiu, chiều lặng lặng Mưa nguồn gió biển, nắng xa khơi…

Tiếng hát đâu mà nghe nhớ thương! Mái nhì man mác nước sông Hương Hà ơi, tiếng mẹ ru nhè nhẹ Cay đắng bao nhiêu nổi đoạn trường!

Ôi những đêm xưa, tối mịt mùng Con nằm bên mẹ, ấm tròn lưng Ngoài hiên nghe tiếng giày đi rỏn Mẹ bấm con im: Chúng nó lùng

Con hỏi vì sao chúng nó tìm Tìm ai, con hỏi, mẹ rằng: Im! Mẹ ơi, đời mẹ buồn lo mãi Thắt ruột mòn gan, héo cả tim

*

Mẹ không còn nữa, còn đây Huế Con lớn lên, con biết lẽ rồi: Nước mất nhà tan, đời khổ thế Không làm nô lệ đứng lên thôi!

Con lớn lên, con tìm Cách mạng Anh Lưu, anh Diểu dạy con đi Mẹ không còn nữa, con còn Đảng Dìu dắt con khi chửa biết gì.

Huế không buồn nữa, Huế ta ơi Mắt ướt trăm năm đã hé cười Nghìn mảnh tương lai về phấp phới Truyền đơn cờ đỏ gió tung trời.

Roi điện cùm xai toé máu tươi Xà lim không thể khóa hồn người Bừng bừng tiếng hát rung song sắt Tiếng hát ta bay lộng giữa đời…

Tháng Tám vùng lên Huế của ta Quảng - Phong ơi, Hương Thủy, Hương Trà Phú Vang, Phú Lộc đò lên Huế Đỏ ngập dòng sông rộn tiếng ca.

* Từ ấy, xa quê mẹ đến rày Lắng nghe từng buổi, nhớ từng ngày Giặc về giặc chiếm đau xương máu Đau cả lòng sông, đau cỏ cây!

Cắn răng gian khổ tám năm trời Huế của ta không một bước lùi Huế của ta đây cầm vững súng Chúng bay không thể có đường vui

Chúng bay không thể có ngày mai Chết dưới chân bay vạn bẫy gài Chết xuống đầu bay từng hốc núi Hải Vân thăm thẳm huyệt đêm ngày!

Làng ta giặc đốt mấy lần qua Mà đất Phù Lai vẫn tốt cà Mà quít Hương Cần ta vẫn ngọt Nhớ anh du kích trấn Dương Hòa

Chí ta như núi Thiên Thai ấy Đỏ rực chiều hôm dậy cánh đồng Lòng ta như nước Hương Giang ấy Xanh biếc lòng sông những bóng thông…

*

Lửa chiến tranh nay đã tắt rồi Mà lòng ta vẫn cháy không nguôi Mẹ ơi dưới đất còn chua xót Những tiếng giày đinh đạp núi đồi!

Ôi Huế ngàn năm, Huế của ta Đường vào sẽ nối lại đường ra Như con của mẹ về quê mẹ Huế lại về đây giữa Cộng hòa.

(6-2-1955)

THÙ MUÔN ĐỜI MUÔN KIẾP KHÔNG TAN

Đồng bào ơi, anh chị em ơi! Hỡi lương tâm tất cả loài người Hãy nghe tiếng của nghìn người bị giết Không sống nữa, nhưng không chịu chết Nghìn hồn oan bay khắp nhân gian Thù muôn đời, muôn kiếp không tan!

Hãy nghe tiếng của nghìn xác chết Chết thê thảm, chết một ngày bi thiết Cả nghìn nguời, trong một trại giam Của một nhà tù lớn: Miền Nam! Hãy nghe tiếng của một nghìn cái xác Không chịu chết, vạch trời kêu tội ác!

Trong một ngày - Mồng một tháng mười hai - Nào ai ngờ không sống nữa ngày mai! Chúng tôi chết, chết quay lăn lóc Đứt ruột đứt gan, nắm cơm thuốc độc Chết mà chưa giết được lũ đê hèn Trái tim hồng chết uất máu bầm đen

Ôi chết hết, không thể nào chết được! Không thể chết, những người dân yêu nước Những con người không chịu ô danh Những người con không muốn chiến tranh Những người cha không muốn nhơ quốc thể Những người mẹ không muốn con nô lệ!

Đồng bào ơi, anh chị em ơi! Sống, chúng tôi mong được sống làm người Dù đã chết, mà còn trời còn đất Mà Tổ quốc ta hoà bình, thống nhất Chúng tôi không sợ máu chảy đầu rơi Thà chết không chịu khuất phục một lời!

Chúng đã giết, nhưng làm sao giết được Hồn chúng tôi quẩn quanh cùng đất nước Như bóng dừa ôm những xóm làng yêu Như bóng cò bay sớm sớm chiều chiều Như sông lạch vẫn tắm đồng xanh mát Như sóng biển vẫn dập dìu ca hát!

Đồng bào ơi, anh chị em ơi! Chúng tôi không thể sống lại rồi Những xác chết, không thể nào cứu nữa! Hãy cứu những anh em trong máu lửa Nhớ lấy: nắm cơm thuốc độc giết người Quân thù còn vương vãi khắp nơi!

Thuốc độc đó, trong tay bầy chó Mỹ Những “độc lập”, “quốc gia”, “nhân vị” Những đô-la và những súng gươm Miền Nam ơi! Thuốc độc giấu trong cơm Quăng xuống biển những thằng mang thuốc độc Những con chó giữ vàng cho Bạch ốc.

Đồng bào ơi, anh chị em ơi! Chúng tôi không thể thét nữa rồi! Lửa đã đốt những thây đen thuốc độc Súng đã bắn những đầu xanh gan góc Chết vẫn leo trên những mái nhà giam Kêu cả loài người: Cứu lấy Miền Nam!

Đồng bào ơi, anh chị em ơi! Chúng tôi không còn sống trên đời Chúng tôi chẳng còn trên mặt đất Nhưng miềnn Nam, những trại giam con chật Nghìn vạn chúng tôi, nghìn vạn con người Chết rục chết mòn, vắng bặt tăm hơi!

Hỡi tất cả những người đang sống Hãy thay chúng tôi, truyền đi vang động Tiếng vọng căm thù, tiếng vọng đau thương Của miền Nam bất khuất kiên cường: Hãy chặn lại những bàn tay đẫm máu Của Mỹ-Diệm! Và bền gan chiến đấu! Và chúng bay, Mỹ-Diệm giết người Hãy nghe đây, chúng ta nói một lời Hãy nghe tiếng của những người đã sống: Những thuốc độc, xiềng gông, gươm súng Đã giết ta, sẽ giết lại loài bay Bão ngày mai là giá nổi hôm nay! Trời chớp giật, tất đến ngày sét đánh!

(20-1-1959)

TIẾNG CHỔI TRE

Những đêm hè, Khi ve ve Đã ngủ! Tôi lắng nghe, Trên đường Trần Phú Tiếng chổi tre, Xao xác Hàng me Tiếng chổi tre, Đêm hè Quét rác.

Những đêm đông Khi cơn giông Vừa tắt Tôi đứng trông Trên đường Lặng ngắt Chị lao công Như sắt Như đồng Chị lao công Đêm đông Quét rác

Sáng mai ra Gánh hàng hoa Xuống chợ Hoa Ngọc Hà Trên đường Rực nở Hương bay xa Thơm mát Đường ta Nhớ nghe hoa Người quét Rác đêm qua.

Tiếng chổi tre Chị quét Những đêm hè Đêm đông Gió rét Tiếng chổi tre Sớm tối Đi về Giữ sạch lề Đẹp lối Em nghe.

6-1960

TIẾNG RU

Con ong làm mật, yêu hoa Con cá bơi, yêu nước; con chim ca, yêu đời Con người muốn sống, con ơi Phải yêu đồng chí, yêu người anh em.

Một ngôi sao, chẳng sáng đêm Một thân lúa chín, chẳng nên mùa vàng. Một người đâu phải nhân gian ? Sống chăng, một đống lửa tàn mà thôi!

Núi cao bởi có đất bồi Núi chê đắt thấp núi ngồi ở đâu ? Muôn dòng sông đổ biển sâu Biển chê sông nhỏ, biển đâu nước còn ?

Tre già yêu lấy măng non Chắt chiu như mẹ yêu con tháng ngày Mai sau con lớn hơn thày Các con ôm cả hai tay đất tròn

TRƯỚC KREM-LIN

Như giọt máu trong dòng nhiệt huyết Chảy về tim Tôi hoà trong dòng người bất tuyệt Đi lặng im Trên đá lát Hồng trường…

*

Ôi những ai về đến quê hương Có bâng khuâng ? Nghe những gì không rõ Trong im lặng. Nắng vừa lên ửng đỏ Thành Krem-lin Ở đó có Lê-nin Có cả đời ta trong đó Gửi Iòng tin Từ những ngày xưa đói cơm rách áo Từ bóng tối xà-lim Côn Đảo Ban Mê, Lao Bảo, Sơn La Viết lên tường đỏ máu: Mạc Tư Khoa! Ôi Việt Nam Tổ quốc chúng ta! Dưới gươm súng Bao nhiêu đầu đã rụng Bao nhiêu ngực đã thủng Cho tự do. Cho mỗi chúng ta. Cho loài người. Cho ngày mai hát ca! Mạc Tư Khoa yêu mến! Cảm ơn Người đã cho ta hãnh diện Làm những con người có đủ óc tim Thà mất đầu, không chịu cúi đầu im!

Tôi nhả mũ. Chào Lê-nin vĩ đại Người thấy đó - bởi vì Người sống mãi Chúng tôi đây, những đồng chí Việt Nam Đến bên Người, như đến với lương tâm Trong ánh sáng hồng tươi nét mặt Như mặt trời không bao giờ tắt Trên đất nước Liên Xô Lê-nin nằm nhắm mắt. Hơn mọi nhà thơ Có lẽ Người đang mải giấc mơ Để thấy trước những bước đường lịch sử…

Người không nói. Nhưng trán Người tư lự Lắng nghe nghìn câu hỏi từ xa Từ những phương trời còn những phong ba Những bà mẹ, những cụ già khắc khoải: Làm sao hết chiến tranh Đừng bao giờ trở lại! Làm sao cho nhân loại một nhà. Và làm sao cho tất cả màu da Hoà hợp lại như một vầng ráng đẹp! - Hãy rèn luyện những tâm hồn gang thép Và đứng lên Tin ở sức mình. Không sợ gian nan Không sợ thần linh Trời không có thiên thần Đất không có thánh nhân Chỉ có nhân dân - thần thánh Và chỉ Đảng làm nên sức mạnh Cho ta đôi cánh Bay tới chân trời.

*

Ôi Lê-nin Đứng bên Người Và đứng trước Krem-lin Mỗi con người lớn lên nghìn thước.

(1-1958)

XƯA…NAY

Xưa là rừng núi, là đêm Giờ thêm sông biển, lại thêm ban ngày Ta đi trên trái đất này Dang tay bè bạn, vui vầy bốn phương

Trên bãi Thái Bình dương sóng gió Phơi phới bay cờ đỏ sao vàng Chúng ta đứng thẳng hiên ngang Sáng ngời một ngọn hải đăng hòa bình.

Cảm ơn Người, Hồ Chí Minh vĩ đại Bốn nghìn năm, ta lại là ta. Việt Nam dân chủ cộng hòa Hôm nay mười tuổi cầm hoa tặng Người.

(Mừng ngày lịch sử Hồ Chủ tịch và Chính phủ về Thủ đô)