Tìm hiểu về cây ngô đồng trong văn thơ Trung Quốc

Nếu yêu thích văn hoá, thơ ca Trung Quốc chắc hẳn đã không ít lần bạn nghe thấy những câu thơ, những bức tranh/ ảnh miêu tả vẻ đẹp đầy chất thơ của cây ngô đồng. Vậy đã bao giờ bạn tò mò cây ngô đồng người Trung Quốc thường xuyên nhắc đến là loại cây gì? Vì sao nó lại trở thành “nàng thơ” trong các áng thơ văn Trung Hoa?

Khám phá ngay qua bài viết hôm nay của Tiếng Trung Nguyên Khôi bạn nhé!

Cây sung có nguồn gốc từ Trung Quốc, được trồng ở nhiều tỉnh phía nam và phía bắc Trung Quốc, ngoài tên gọi là cây sung, nó còn có tên gọi khác là Qingtong, Tongma. cây rụng lá Người ta thường gọi là cây sung. Toàn bộ cây cao 15 mét, thân tương đối thẳng, vỏ có màu xanh lục. Không giống như cành của những cây khác, cành của nó nhẵn hơn nhiều.

I. CÂY NGÔ ĐỒNG TRONG VĂN HOÁ TRUNG HOA

Trong văn hóa Trung Quốc, cây ngô đồng được coi là cây vương giả, tượng trưng cho sự vinh quang và tài năng đức độ của bậc đế vương. Các cung điện Trung Hoa thời xưa thường trồng ngô đồng như ngụ ý vua vừa có tài vừa có đức, biết lo cho muôn dân.

Theo truyền thuyết, vua Phục Hy đã thấy tinh hoa của 5 ngôi sao đáp xuống cây ngô đồng và có chim phượng hoàng đến đậu. Tương truyền phượng hoàng là hậu duệ của thần điểu Chi Tước được muôn loài chim tôn làm vua. Mỗi loài chim chọn một sợi lông đẹp nhất của mình dâng lên phương hoàng tạo thành bộ trang sức nhiều màu sắc lộng lẫy. Cứ đến ngày sinh nhật phượng hoàng, các loài chim đều bay đến chầu, nhưng chỉ ngưỡng vọng chứ không dám nhìn thẳng vào dung nhan phượng hoàng. Từ đó, có bức tranh nổi tiếng “Bách Điểu Triều Phụng” (trăm chim chầu phượng hoàng) với hình ảnh phượng hoàng đứng kiêu hãnh, oai phong như sự tích về nó.

Vua Phục Hy thấy phượng hoàng đậu lên cây ngô đồng thì biết đây là cây quý, hấp thụ được tinh hoa trời đất nên sai người đốn lấy gỗ làm nhạc khí. Chia cây là 3 đoạn để phân thiên địa nhân, đoạn ngọn thì tiếng quá trong mà nhẹ, đoạn gốc thì tiếng quá đục mà nặng, duy đoạn giữa thì tiếng vừa trong vừa đục, có thể dùng được. Đem ra giữa sông ngâm 72 ngày đêm rồi vớt lên phơi khô, giao cho thợ khéo là Lưu Tử Kỳ làm nhạc khí, gọi là Dao cầm với ý nghĩa là đàn của cung Dao Trì, nơi Tây Vương mẫu ngự.

Khi Dao cầm vang lên, tình cảm mê đắm của người nghe được kích thích, và cả chim chóc, muông thú đều nhảy múa theo điệu nhạc. Ngay cả hổ cũng im lặng để lắng nghe, vượn cũng ngừng hót vang. Trong truyện tích Bá Nha và Tử Kỳ, cây ngô đồng được xem như là cây vương giả, là vua của các loài cây mang điềm lành đế vương và mang đến phúc lành. Cây còn có linh tính của phượng hoàng, cho nên có thể gọi được phượng hoàng đến gần. Từ xa xưa, cây ngô đồng đã được biết đến với tính truyền âm tốt, thường được dùng để chế tác các nhạc cụ như đàn tranh, huyền cầm, tỳ bà, v.v.

Trong “Ngụy thư - Vương hiệp truyện”, có câu “Phượng hoàng phi ngô đồng bất tê”, nghĩa là trong vô vàn loài thực vật khác nhau, phượng hoàng chỉ chọn cây ngô đồng để sống trên. Trong “Kinh thi, Đại nhã, quyển A” cũng có câu “Phượng hoàng minh hỷ, vu bỉ cao cương. Ngô đồng sinh hỷ, vu bỉ hướng dương”, nghĩa là khi phượng hoàng kêu, tức phía bên kia sườn núi ắt có người tài.

Cây ngô đồng sinh ra vào lúc mặt trời mọc, nên được nuôi dưỡng bởi khí ánh sáng buổi sớm. Nó tượng trưng cho sự vinh quang và tài năng đức độ của bậc đế vương. Bởi vậy, các cung điện Trung Hoa thời xưa thường trồng ngô đồng để biểu tượng cho sự thông minh, tài năng và đức độ của vị vua, cũng như lo cho sự phát triển của đất nước và nhân dân.

II. CÂY NGÔ ĐỒNG TRONG THƠ VĂN

Cây ngô đồng/ Ngô đồng thụ (tiếng Trung: 梧桐树) trong văn học cổ Trung Quốc vốn được truyền tụng là loại cây quý phái, được mệnh danh “vương giả chi hoa”, gắn với truyền thuyết loài chim phượng hoàng chỉ đậu trên cây ngô đồng.

Ngô đồng xuất hiện trong văn học Trung Quốc từ rất sớm, ngay trong Kinh Thi cũng đã nhắc đến:

“Phượng hoàng minh hĩ,

Vu bỉ cao cương.

Ngô đồng sinh hĩ,

Vu bỉ triêu dương.

Bổng bổng thê thê

Ung ung dê dê”.

Dịch thơ:

Chim phượng hoàng hót

Tiếng trên ngọn núi cao

Cây ngô đồng mọc

Trong ánh nắng sớm

Tươi tốt xanh xanh

Hài hòa vui vẻ

Loài hoa vương giả này cũng từng được nhiều người biết đến qua câu thơ:

Ngô đồng nhất diệp lạc

Thiên hạ cộng tri thu

Dịch thơ:

Một chiếc lá ngô đồng rụng

Thiên hạ biết mùa thu đã đến rồi

Trong văn chương Việt Nam, nhà thơ Bích Khê trong bài “Tỳ bà” có hai câu thơ thật đẹp về cây này như sau:

Ô hay, buồn vương cây ngô đồng

Vàng rơi! Vàng rơi! Thu mênh mông.

III. Ý NGHĨA

Tại Trung Quốc, cây ngô đồng mang nhiều ý nghĩa và được coi là biểu tượng của may mắn, cát tường.

1. Tượng trưng cho sự may mắn

Từ xa xưa, người Trung Quốc đã đặc biệt quan tâm đến văn hóa cát tường. Họ tin rằng, cây ngô đồng có thể thu hút phượng hoàng - linh vật và là “vua của các loài chim” nên nó cũng là biểu trưng của điềm lành, may mắn.

2. Biểu tượng của mùa thu

Cây ngô đồng thượng rụng lá đầu tiên khi thu đến. Do đó, khi lá cây ngô đồng rụng cũng chính là tín hiệu cho mùa thu đã về. Trong bài thơ “Ngô đồng” của Zheng Yunrui có viết:

立秋之日，

如某时立秋至期一叶先坠，

顾云‘梧桐一叶落，

天下尽知秋

“Lá sung đến đầu mùa thu, hát cho cây nghe. Để trả ơn gió tây, chúng không thổi mà ở lại muộn”.

3. Biểu tượng cho sự thuỷ chung

Ý nghĩa thứ ba của cây ngô đồng là tính cách cao thượng và tình yêu thủy chung.

Qua những miêu tả về cây ngô đồng của các nhà thơ từ xa xưa, chúng ta có thể thấy loài cây này trông rất quý phái và xinh đẹp khi nó lớn mạnh và hướng về phía ánh nắng ban mai rực rỡ. Nó giống như con người luôn hướng về những điều tốt đẹp trong tình yêu.

4. MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ CÂY NGÔ ĐỒNG - BIỂU TƯỢNG THU CỦA TRUNG QUỐC

Ở Nam Kinh, Trung Quốc có một địa điểm du lịch vô cùng nổi tiếng đó là Mỹ Linh cung, hay còn được gọi là cung điện Mỹ Linh. Đây là một tòa kiến trúc nằm trong quần thể khu lăng mộ Tôn Trung Sơn. Giai thoại kể lại, tòa cung điện nguy nga này chính là món quà mà Tưởng Giới Thạch dành tặng cho vợ là Tống Mỹ Linh nhân dịp sinh nhật để thể hiện tình yêu của ông.

Du khách khi đến với Nam Kinh thường trầm trồ trước vẻ đẹp của những cây ngô đồng Pháp (một loại cây thuộc họ Tiêu huyền) bởi có thể thấy chúng ở khắp mọi nơi trong thành phố.

Trên đây là một số “chấm phá” thú vị về cây ngô đồng - biểu tượng mùa thu của Trung Quốc. Tiếng Trung Nguyên Khôi hy vọng bài viết hôm nay sẽ giúp ích cho bạn.

Nếu có bất cứ thắc mắc nào HOẶC CẦN TƯ VẤN VỀ KHOÁ HỌC hãy chọn CHAT NGAY để được đội ngũ chuyên gia của Trung tâm tư vấn và hỗ trợ bạn nhé!