RadioOnTV4 Điều về cải lương NSND Kim Cương muốn nói với bạn

Cải lương = cải cách

Trong cuốn Nghệ thuật sân khấu Việt Nam (1987), tác giả Trần Văn Khải viết: cải lương có nghĩa là sửa đổi cho tốt hơn. “Từ xưa ở Việt Nam không có lối diễn tuồng nào khác hơn là hát chèo và hát tuồng (miền Bắc) và hát bội (ở miền Trung và miền Nam.) Đến năm 1917, khi cải lương ra đời, khán giả thấy điệu hát này có vẻ tân tiến hơn hát bội, nên cho đó là một việc cải thiện điệu hát xưa cho tốt đẹp hơn. Cũng theo tác giả Trần Văn Khải, “tiếng cải lương gốc ở câu cải lương phong tục mà ra.”

NSND Kim Cương cũng khẳng định, cải lương nghĩa là cải cách điệu hát cũ cho mới hơn. Khởi đầu của cải lương là hát bội. Theo thị hiếu khán giả, cải lương sau này mới thêm “điều này điều kia.” Ở đây, nghệ sĩ Kim Cương muốn nói đến những yếu tố định hình nên nghệ thuật sân khấu cải lương chuyên nghiệp như cốt truyện, kịch bản, trang phục…

Cha của NSND Kim Cương - nghệ sĩ Phước Cương đã có những đóng góp lớn cho cải lương bằng những cải cách chưa ai làm hồi đó. Ông mang những vở kinh điển của nước ngoài về Việt Nam biểu diễn. Trước đó, hát bội hay cải lương thường dựa những điển tích của Trung Quốc để xây dựng câu chuyện. Các vở cải lương cũng được chia thành các hồi với sự “bình dân" khiến mọi khán giả thích thú thưởng thức.

Một cải cách khác chính là về trang phục. Ngày xưa, diễn viên thường mặc trang phục truyền thống gồm áo dài, khăn đóng khi biểu diễn. Tuy nhiên, NSND Kim Cương cho biết “sau này diễn tuồng gì thì mặc đồ đó. Hát tuồng Tây thì bận đồ đầm; Hát tuồng Tàu thì bận đồ Tàu…” Nghệ sĩ Phước Cương cũng chủ trương mua lại những trang phục của những đoàn biểu diễn của Hồng Kông khi họ sang Việt Nam biểu diễn.

Theo NSND Kim Cương, ông Phước Cương có đóng góp rất lớn cho nền sân khấu cải lương chuyên nghiệp. Các nghệ sĩ bắt đầu được trả lương theo tháng thay vì trả theo đêm diễn trước đó. Hay việc thành lập trường học về nghệ thuật sân khấu, các Hội nghệ sĩ… trở nên cần thiết khi nhiều rạp hát được xây dựng, các đoàn hát ra đời.