THÂN PHẬN CỦA NGƯỜI PHỤ NỮ ĐI LẤY CHỒNG XA TRONG XÃ HỘI PHONG KIẾN ĐÃ ĐƯỢC HIỆN LÊN QUA BÀI CA DAO:
“Chiều chiều ra đứng ngõ sau
Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều”.
Trong xã hội phong kiến, người phụ nữ đã chịu nhiều bất hạnh và khó khăn trong cuộc sống. Họ không được quyền quyết định số phận của mình mà phải phụ thuộc vào gia đình nhà chồng. Có rất nhiều câu ca dao nói về thân phận người phụ nữ như câu:
“ Chiều chiều ra đứng ngõ sau
Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều”.
Câu ca dao là lời tâm sự của người phụ nữ đi lấy chồng xa. Sống trong nhà chồng, người con gái phải chịu rất nhiều buồn đau, khổ cực. Câu ca dao trên diễn tả tâm trạng của người phụ nữ vào buổi chiều. Đó là thời điểm hoàng hôn buông xuống, là lúc gia đình được sum họp, quây quần bên nhau. Cô gái trong bài vì đi lấy chồng xa nên không thể ở bên gia đình. Từ láy “chiều chiều” đã diễn tả không phải một buổi chiều mà nhiều chiều, chiều nào cũng vậy, cô gái đều ra đứng ngõ sau để “trông về quê mẹ”. “Ngõ sau” gợi đến cho ta một nơi vắng vẻ, ít người qua lại. Nhân vật cô gái đã ra “đứng ngõ sau” để bộc lộ tâm trạng nhớ nhung và mong ngóng được trở về quê mẹ. Không gian “ngõ sau” và thời gian “chiều chiều” đã khắc họa rõ hình ảnh cô gái cô đơn, đầy tâm trạng.
Nếu ở dòng thơ thứ nhất cho ta hiểu được hoàn cảnh của nhân vật thì ở dòng thơ thứ hai ta cảm nhận được tâm trạng và mong ước của cô gái. Cụm từ “trông về” không chỉ là nhìn mà còn gửi gắm cả nỗi lòng muốn được về quê thăm cha mẹ, gia đình. “Quê mẹ” là nơi cô đã sinh ra và lớn lên, nơi chất chứa rất nhiều những kỉ niệm vui buồn, nơi có bạn bè và còn có cha mẹ - người đã dạy dỗ cô nên người. Và khi lấy chồng xa thì cô mới cảm nhận được nỗi nhớ da diết đến thế. Trong quan niệm của người dân Việt Nam, “chín” là nhiều thì trong câu ca dao “chín chiều” ý nói nỗi đau, sự lo lắng của cô gái. Cô đã dùng nỗi đau của cơ thể mình để nói lên tâm trạng lúc này - nỗi lo lắng day dứt, bất lực trước hoàn cảnh xa quê.
Câu ca dao trên đã diễn tả được hết mong ước và tâm trạng của nhân vật cô gái, đã nói hộ tiếng lòng của bao người phụ nữ đi lấy chồng nhất là đi lấy chồng xa. Qua bài ca dao, ta càng thấu hiểu và cảm thông cho thân phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến.
