→ Tên gọi khác của bài Câu cá mùa thu là gì?

Bài thơ Câu cá mùa thu còn có tên gọi khác là Thu điếu - đây là 1 trong 3 bài nằm trong chùm thơ thu nổi tiếng của tác giả Nguyễn Khuyến.

1. Soạn bài Câu cá mùa thu (Tác giả)

Nguyễn Khuyến (1835-1909) có tên hiệu là Quế Sơn, lúc nhỏ tên là Nguyễn Thắng.- Sinh ra tại quê ngoại - xã Hoàng Xá (nay chính là xã Yên Trung), huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.- Lớn lên và sống chủ yếu ở quê nội - ở làng Và, xã Yên Đổ, huyện Bình Lục, tỉ...

2. Soạn bài Câu cá mùa thu (Tác phẩm)

a) Hoàn cảnh sáng tác Câu cá mùa thu

Được viết trong thời gian khi tác giả Nguyễn Khuyến về ở ẩn tại quê nhà.

b) Bố cục của bài Câu cá mùa thu

* Cách chia 1:* Cách chia 2:

c) Giá trị nội dung của bài Câu cá mùa thu

Bài thơ thể hiện sự cảm nhận và nghệ thuật đã gợi tả tinh tế của Nguyễn Khuyến về cảnh sắc mùa thu của đồng bằng Bắc Bộ, đồng thời cho thấy tình yêu thiên nhiên, đất nước và tâm trạng thời thế và tài thơ Nôm của Nguyễn Khuyến.

d) Giá trị nghệ thuật của bài Câu cá mùa thu

Cách gieo vần rất đặc biệt: Vần “eo” (tử vận) khó làm, được tác giả sử dụng một cách thần tình và độc đáo, góp phần diễn tả một không gian vắng lặng, thu nhỏ dần, khép kín và phù hợp với tâm trạng đầy uẩn khúc của nhà thơ.- Lấy động tả tĩnh - nghệ thuật thơ cổ của phương Đông.- Vận dụng tài tình về nghệ thuật đối.

3. Soạn bài Câu cá mùa thu (Đọc hiểu văn bản)

a) Hai câu đề trong bài Câu cá mùa thu

Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo.- Khung cảnh: ao thu, chiếc thuyền câu → Hình ảnh bình dị, gần gũi với thiên nhiên, quê hương.→ Không gian mùa thu không mở ra một cách bát ngát mà thu hẹp lại trên một ao thu rồi đến một...

b) Hai câu thực trong bài Câu cá mùa thu

Sóng biếc theo làn hơi gợn tí,Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo.- Sắc màu: Màu xanh biếc của sóng nước và sắc vàng của lá hòa thành màu sắc kỳ diệu của mùa thu.- Đường nétt: Gió thu thoáng nhẹ, sóng gợn nhẹ nhàng, lá bay khẽ khàng. → Tô đậm vào thêm cái tĩnh lặng của mùa thu.- Nghệ thuật: Lấy động để tả cái tĩnh.→ Phác họa mùa thu với màu sắc rất hài hòa, không gian tĩnh lặng với bao nhiêu cử động mà vẫn im lìm, mỏng manh và nhỏ nhẹ. ⇒ Phải có sự hòa điệu cùng với thiên nhiên nhà thơ mới cảm nhận được những rung động mơ hồ của vạn vật và đất trời.

c) Hai câu luận trong bài Câu cá mùa thu

Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt,Ngõ trúc quanh co khách vắng teo.- Điểm nhìn mở ra cao rộng và sâu thắm hơn: Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt, ngõ trúc quanh co.- Từ trời xanh ngắt: Mùa thu thêm lắng đọng và thêm tĩnh lặng hơn.- Không gian: Tĩnh, vắng người, vắng tiếng và gần như tĩnh lặng tuyệt đối.⇒ Cảnh thu đặc sắc cùng với sắc xanh của bầu trời thu, nhưng không khí thu dường như ngưng đọng lại ở trong khoảnh khắc, không người, không tiếng động…Phải chăng là cảnh thu đã được vẽ lên bởi bạo vương mang cảm nhận và tâm trạng riêng của thi nhân?

d) Hai câu kết bài Câu cá mùa thu

Tựa gối buông cần lâu chẳng được,Cá đâu đớp động dưới chân bèo.- Cái tôi trữ tình của nhà thơ - người câu cá đã xuất hiện với một trạng thái: tựa gối, buông cần. → Một sự chờ đợi mỏi mòn ở trong vắng lặng mênh mông.⇒ Tư thế chứa đựng bao tâm sự thầm k...

4. Soạn bài Câu cá mùa thu (giải đáp câu hỏi sgk)

Câu 1 ( SGK Ngữ văn lớp 11 tập 1 trang 22)

Lời giải chi tiết:- Điểm nhìn: Cảnh vật được đón nhận từ gần cho đến cao xa rồi từ cao xa trở lại gần: điểm nhìn cảnh thu chính là chiếc thuyền câu nhìn mặt ao, nhìn lên bầu trời, nhìn tới ngõ trúc rồi lại trở về với ao thu và với thuyền câu.- Từ điểm nhìn ấy, từ một khung cảnh ao hẹp, không gian mùa thu, cảnh sắc mùa thu mở ra nhiều hướng vô cùng sinh động.

Câu 2 ( SGK Ngữ văn lớp 11 tập 1 trang 22)

Lời giải chi tiết:- Bài thơ là một bức tranh thu cùng với những nét rất đặc trưng cho mùa thu ở vùng đồng bằng Bắc Bộ.- Bức tranh phong cảnh được vẽ thật khéo léo, với nhiều chi tiết và đường nét rất là hội hoạ:

Câu 3 ( SGK Ngữ văn lớp 11 tập 1 trang 22)

Lời giải chi tiết:- Chuyển động như: “khẽ”, “đưa vèo”, “gợn tí”.- Màu sắc thì : “trong veo”, “sóng biếc”, “lá vàng”, “trời xanh ngắt”.- Hỉnh ảnh đó là: “ao thu”, “thuyền câu”, “lá vàng”, bầu trời, “ngõ trúc”,…- Âm thanh: tiếng gió nhẹ- Không gian rộng...

Câu 4 ( SGK Ngữ văn lớp 11 tập 1 trang 22)

Lời giải chi tiết:- Trong bài thơ rất đặc biệt. Vần “eo” là một vần khó luyến láy, vốn rất khó gò được vào mạch thơ, ý thơ nhưng tác giả lại sử dụng rất tài tình và độc đáo.- Vần “eo” góp phần diễn tả một không gian nhỏ dần và khép kín, phù hợp cùng với tâm trạng đầy oan khúc của thi nhân.

Câu 5 ( SGK Ngữ văn lớp 11 tập 1 trang 22)

Lời giải chi tiết:- Bài thơ gợi tình yêu và sự gắn bó sâu sắc cùng với thiên nhiên vùng đồng bằng Bắc Bộ. Điều này hẳn là đã rõ, bởi nếu không phải là xuất phát từ sự gắn bó và niềm yêu thương tha thiết thì không thể vẽ lên một bức tranh thu đẹp, rất đặc...

5. Soạn bài Câu cá mùa thu (Luyện tập)

Câu hỏi ( SGK Ngữ văn lớp 11 tập 1 trang 22)

Lời giải chi tiết:Bài thơ cho thấy được nghệ thuật bậc thầy trong việc sử dụng ngôn từ của nhà thơ Nguyễn Khuyến. Các từ ngữ cho thấy không chỉ sự quan sát tinh tế mà con cả sự cảm nhận tinh tế của tác giả đối với cảnh thu và không gian thu.- Dùng vần “eo” rất có tạo hình và gợi cảm giác.- Nghệ thuật đối được vận dụng rất nhuần nhuyễn qua các cặp câu thơ 3-4, 5-6 tạo nên bức tranh toàn cảnh, chỉ với mấy câu thơ mà bao quát được cả cảnh trời đất.- Các từ chỉ màu sắc tạo nên những ấn tượng sâu sắc: “sóng biếc”, “lá vàng”; các từ chỉ trạng thái vắng vẻ và đìu hiu: “lơ lửng”, “quanh co”.- Tâm trạng ẩn kín ở dưới các hình tượng thiên nhiên được miêu tả bằng mộtt ngôn ngữ tinh tế.

6. Tóm tắt bài Câu cá mùa thu

Bài thơ thể hiện sự cảm nhận và nghệ thuật gợi tả tinh tế của tác giả Nguyễn Khuyến về cảnh sắc mùa thu của đồng bằng Bắc Bộ. Đồng thời nó cũng cho thấy được tình yêu thiên nhiên, yêu đất nước cùng với tâm trạng thời thế của nhà thơ.Hy vọng bài viết trên đây của Bút Bi sẽ giúp các bạn học tốt hơn trong chương trình ngữ văn lớp 11.Tham khảo thêm: