1. Soạn bài Ai đã đặt tên cho dòng sông phần tác giả

- Hoàng Phủ Ngọc Tường (1937) được sinh ra tại thành phố Huế. Tuy nhiên quê gốc của ông là ở làng Bích Khê, xã Triệu Long, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị.- Ông sinh sống và học tập tại Huế đến hết bậc Trung học, sau đó ông theo học tại trường Đại học S...

2. Soạn bài Ai đã đặt tên cho dòng sông phần Tác phẩm

A. Hoàn cảnh sáng tác

- “Ai đã đặt tên cho dòng sông” được Hoàng Phủ Ngọc Tường viết ở cố đô Huế vào ngày 4/1/1981, sau đó được in trong tập sách cùng tên.- Bài bút ký có ba phần và đoạn trích chúng ta học trong sách giáo khoa thuộc phần đầu tiên.

B. Bố cục

Gồm 2 phần:

C. Ý nghĩa nhan đề

Bút kí “Ai đã đặt tên cho dòng sông” của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường được in trong tập sách cùng tên. Khi đặt nhan đề cho bài bút kí của mình, nhà văn đã gửi gắm nhiều lớp ý nghĩa vào đó. Trước hết, xét về loại câu: “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” đâ...

D. Giá trị nội dung

Đoạn trích đã vẽ lên hình ảnh của một dòng sông Hương thơ mộng, trữ tình đầy chất thơ khi ở vùng thượng nguồn đến khi về với thành phố Huế. Vẻ đẹp của dòng sông Hương hiện lên với từng bước đi trong cuộc hành trình trở về với người tình thơ mộng. Và trong mỗi bước đi ấy, sông Hương như trưởng thành, thay đổi và lớn lên để từ một cô gái Di-gan mang vẻ phóng khoáng, man dại trở thành một bà mẹ phù xa của một vùng văn hóa xứ sở. Qua đoạn trích, người đọc con cảm nhận được tình yêu, niềm tự hào tha thiết, sâu lặng mà Hoàng Phủ Ngọc Tường đã gửi gắm, đã dành cho dòng sông quê hương, cho xứ Huế thân thương và cũng là cho đất nước.

E. Giá trị nghệ thuật

- Vẻ đẹp của sông Hương được tái hiện bằng một vốn hiểu biết phong phú về văn hóa, lịch sử, địa lý và cả văn chương của tác giả. Những cảm xúc sâu lắng cùng văn phong tao nhã, hướng nội, tài hoa và đầy tinh tế đã tạo nên sức hấp dẫn cho cả đoạn trích “Ai đã đặt tên cho dòng sông?”.

3. Soạn văn Ai đã đặt tên cho dòng sông phần hướng dẫn Luyện tập

Câu số 1 (trang 203 SGK ngữ văn 12 tập 1):

* Vẻ đẹp của sông Hương khi ở vùng thượng lưu được tác giả miêu tả:- Nó mang vẻ đẹp của sức sống mãnh liệt, hoang dại, bí ẩn, sâu thẳm nhưng cũng có lúc dịu dàng, say đắm→ Sự mãnh liệt hoang dại ấy của con sông được thể hiện qua biện pháp nghệ thuật so...

Câu số 2 (trang 203 SGK ngữ văn 12 tập 1):

- Sự quan sát tỉ mỉ, đầy tinh tế trong việc miêu tả hành trình của dòn sông Hương được thể hiện qua câu: “Sông Hương đã chuyển dòng một cách liên tục, vòng giữa khúc quanh đột ngột, uốn mình theo những đường cong thật mềm mại…”- Những so sánh liên tưởng đầy độc đáo: “Người gái đẹp nằm ngủ mơ màng giữa cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại”…⇒ Hiệu quả thẩm mĩ: Nó vừa làm nổi bật lên vẻ đẹp đa chiều (trí tuệ, thơ mộng, trầm mặc)của dòng sông Hương vừa bày tỏ tình yêu tha thiết, sâu đậm và sự am hiểu sâu sắc của tác giả về dòng sông này.

Câu số 3 (trang 203 SGK ngữ văn 12 tập 1):

Sông Hương khi chảy vào trung tâm thành phố mang một vẻ đẹp riêng:- Tác giả dành tình cảm yêu mến đặc biệt cho dòng sông này, thấu hiểu và cảm nhận được vẻ đẹp trọn vẹn của dòng sông.

Câu số 4 (trang 203 SGK ngữ văn 12 tập 1):

* Dòng sông lịch sử:

- Sông Hương là một nhân chứng lịch sử của xứ Huế nói riêng và của đất nước nói chung, nó: “soi bóng kinh thành Phú Xuân của người anh hùng Nguyễn Huệ”, nó đã chứng kiến những mất mát đau thương của nhân dân ta trong các cuộc khởi nghĩa thế kỉ XIX, …- Sông Hương được nhân hóa lên như một người công dân có ý thức trách nhiệm sâu sắc với đất nước: “biết hiến đời mình để làm nên chiến công”, …Là một người con gái anh hùng đã cùng gắn bó với Huế qua nhiều cuộc chiến đấu khốc liệt mà đầy anh hùng trong thời kì trung đại, đến cách mạng tháng tám cũng có những chiến công rực rỡ, vang dội, …

* Dòng sông thơ ca:

- Sông Hương như là một “người mẹ phù sa của vùng văn hóa xứ sở”: tất cả âm nhạc cổ điển xứ Huế, những bản đàn theo suốt cuộc đời của Kiều và bản Tứ đại cảnh đều được sinh thành trên sông nước của dòng sông Hương.- Sông Hương còn là người tài nữ đánh đàn trong đêm khuya mà điều ấy không bao giờ lặp lại trong cảm hứng của các thi nhân.⇒ Tác giả đã phát hiện ra những vẻ đẹp của dòng sông Hương từ nhiều góc độ nhiều phương diện khác nhau để hiểu hết được giá trị đích thực của con sông. Sông Hương không chỉ là một con sông vô tri, vô giác mà trở nên có linh hồn, gửi gắm giá trị ngàn đời của xứ Huế mộng mơ.

Câu số 5 (trang 203 SGK ngữ văn 12 tập 1):

Nét đặc sắc trong văn phong của tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường:- Tình yêu dạt dào, sâu lắng của nhà văn dành cho quê hương, xứ sở lan tuyền vào đối tượng miêu tả, khiến nó trở nên lung linh, huyền ảo, đa dạng như chính con người đầy sống động.- Sự liên tưởng diệu kỳ cùng những hiểu biết phong phú về kiến thức địa lý, lịch sử, văn hóa, nghệ thuật và cả trải nghiệm của bản thân.- Ngôn từ trong sáng, phong phú, câu văn giàu gợi tả, gợi cảm và đậm chất thơ.- Sử dụng thuần thục, độc đáo các phép tu từ như: so sánh, nhân hóa, ẩn dụ- Sự kết hợp hài hòa, tinh tế giữa cảm xúc, trí tuệ, chủ quan và khách quan.

4. Luyện tập

Đoạn trích mà tôi thấy đặc sắc và thích nhất đó là: Đoạn văn miêu tả vẻ đẹp sông Hương khi ở thượng nguồn.* Gợi ý phân tích:Hoàng Phủ Ngọc Tường một nhà văn nổi tiếng chuyên về bút kí. Một trong những tác phẩm đặc sắc và nổi bật nhất của ông phải kể đ...